Dit moet er veranderen om de aarde te redden (spoiler: onze hele manier van denken)

Misschien is het een tijdje geleden, maar de kans is groot dat je ooit economie kreeg op de middelbare school. Daar kreeg je een relatief simpel plaatje te zien; aan de ene kant huishoudens, aan de andere kant bedrijven. Er ging een pijltje met ‘arbeid’ van de huishoudens naar de bedrijven, een pijltje met ‘loon’ terug. Met dat loon kochten mensen weer spullen van de bedrijven, en zo bleef de cirkel mooi rond.

Maar dat plaatje is allang achterhaald, zegt econoom Kate Raworth nu. Het is weliswaar een handige versimpelde weergave om je tentamen mee te halen, maar daar is dan ook alles mee gezegd. Want, zegt ze in haar TED-talk, dat plaatje mist vier dingen die in de echte wereld hartstikke belangrijk zijn.

Welzijn van de planeet

Met stip op één: in ons versimpelde beeld van de economie houden we helemaal geen rekening met het welzijn van de planeet. Onze economie slurpt energie en stoot in ruil daarvoor afval uit, maar zo lang de economie groeit, vinden we alles prima. Daarnaast wordt veel ‘werk’ helemaal niet beloond met loon (zoals fulltime opvoeden), gebeuren er ook een heleboel dingen gratis (denk maar aan Wikipedia) en wordt de kloof tussen arm en rijk steeds groter. Het idee is dan wel dat huishoudens allemaal geld krijgen, maar zodra de één meer krijgt dan de ander, krijgen de rijken ook steeds meer macht over de economie. Dan krijg je een soort vicieuze cirkel.

Al bijna afgehaakt? We snappen dat economie niet zo aantrekkelijk is, maar dat is nou juist het probleem. We laten economie maar al te graag over aan oude, witte mannen in pak. Die mannen zien het liefst een stijgend grafiekje voor zich; stijgende efficiëntie, meer economische groei.

En dat terwijl de rest van de wereld veel meer gebaat zou zijn met een situatie waarin het niet beter gaat met geld, maar steeds beter met het welzijn van mensen. Geen stijgende lijn dus, maar een balans tussen de dingen die ieder mens nodig heeft en een gezonde planeet.

Dit vind je vast ook interessant: 6 docu’s op Netflix over bewust leven en het klimaat.

De donuteconomie

Kate Raworth stelt daarom een nieuw model voor om de economie te zien: een donut. Ja, je leest het goed, dat ongezonde gefrituurde broodje – of nou ja, in ieder geval de vorm daarvan. Binnenin de donut heeft Raworth dingen als gezondheid, eten en inkomen gezet; aan de buitenkant dingen als klimaatverandering en het verlies van biodiversiteit. De donut zelf is een ‘safe space’: niet buitensporig veel gebruik van bronnen die het klimaat uitputten, maar wel een situatie die goed genoeg is voor onze behoeften – van iedereen, ja.

Een donuteconomie dus, waarin we niet uit de bocht vliegen maar alle bronnen netjes binnen een cirkel houden. En dat model moet niet alleen gebruikt worden door de nieuwe generatie economen, maar júist ook door onszelf. Zoals Raworth het zegt: ‘Leg je eigen leven eens op die donut en vraag je af: hoe heeft de manier waarop ik koop, eet, reis, werk, bankier en werk, invloed op de mogelijkheid om de balans tussen de behoeften van de aarde en die van al haar inwoners te bereiken?’ En dat zouden niet alleen wij ons moeten afvragen, maar (grote) bedrijven ook.

Een andere visie

In een wereld met een groeiende bevolking en groeiende gevolgen van klimaatverandering wordt het dus steeds belangrijker om alles opnieuw in te richten – niet op economische groei, maar op menselijk welzijn en een gezonde planeet. Andere markten, andere financiële systemen en voorzieningen. Oftewel: een heel andere visie op de wereld. Moeilijk? Ja. Onmogelijk? Nee. Ideeën zijn welkom. Op naar een wereld vol donuts – want geef toe, helemaal niemand zou dat erg vinden.

Meer lezen? Kate Raworth schreef het boek De Donuteconomie, dat ook in het Nederlands verkrijgbaar is. En het duurt nog even, maar op 18 juni geeft ze ook een toespraak in de Tweede Kamer, die online te volgen zal zijn.

Reageer op artikel:
Dit moet er veranderen om de aarde te redden (spoiler: onze hele manier van denken)
Sluiten