We moeten leren weer contact te maken met de natuur

Wanneer was de laatste keer dat jij door het bos wandelde? Dat je in een park zat, naar de lucht keek en naar de vogels luisterde, zonder afleiding van muziek, een scherm of een boek? Vast al een tijdje geleden. Sterker nog, als ik aan mensen vraag of ze gaan kamperen in de zomer, krijg ik steeds vaker als antwoord: ‘Alsjeblieft niet!’ Natuurlijk, er zijn gemakkelijkere dingen dan met een wc-rol over de camping lopen en slapen op een halfleeg luchtbed, maar dat ongemak toont ook iets anders aan: we zijn ons contact met de natuur verloren.

Een instinctieve band

Dat was ook ongeveer de gedachte achter de documentaire Down to Earth, waar we eerder al over schreven op Bedrock: als we doorgaan met onze huidige, westerse levensstijl, vernietigen we onszelf. De mens is zo gericht op economie en consumptie, dat we de natuur bijna vergeten. Om de aarde te redden, moeten we aandacht besteden aan de natuur. Volgens de biofilie-theorie van sociobioloog Edward O. Wilson zou dat zelfs in ons bloed moeten zitten. De theorie stelt dat er ‘een instinctieve band tussen menselijke wezens en alle andere vormen van leven’ bestaat. En ja, aandacht besteden aan natuur betekent ook: vaker met je voeten in de modder, vaker door de regen fietsen en vaker gestoken worden door muggen (oké, dat laatste misschien niet).

Nu gebeurt dat veel te weinig. Een nieuw onderzoek toont aan dat maar liefst 69 procent van de Britten het gevoel heeft dat ze het contact met de natuur verliezen. 13 procent zei zelfs al twee jaar niet op het platteland te zijn geweest. Ook andere onderzoeken wijzen uit dat we veel te weinig in de natuur komen: zo zou één op de negen kinderen in Engeland het afgelopen jaar niet in een ‘natuurlijke omgeving’ zijn geweest. En kinderen die geen positieve ervaringen hebben met de natuur, voelen zich er als volwassene ook minder mee verbonden, schrijft Natuur en Milieu. Kinderen wordt niet aangeleerd dat we deel uitmaken van de natuur, maar dat we erboven staan en het als ‘een probleem’ moeten zien. Satish Kumar, een Indiase activist en redacteur, schreef in The Optimist: ‘We bezaten ooit slaven maar nu bezitten we de natuur; natuur heeft geen recht en we eisen het bezit op van natuurlijke dingen waar en wanneer we maar willen.’

Meer gezondheid, meer geluk

Dat is zorgwekkend, niet op de laatste plaats omdat verbinding met de natuur ook een grote rol speelt in ons geluk. Mensen die in groenere wijken wonen, ervaren minder depressieve gevoelens, angst en stress, aldus wetenschappers in het tijdschrift Bioscience. Er zijn tientallen onderzoeken die die bewering ondersteunen. Ook de biofilie-theorie stelt dat de liefde voor de natuur wordt omgezet in angst wanneer de banden met de natuur worden verbroken. Voor mensen die nou eenmaal niet altijd groen om zich heen hebben, zou een natuurwandeling op zijn tijd helpen tegen depressies en vóór zelfvertrouwen. In Japan is er zelfs een woord voor ‘een kort bezoek aan het bos voor je gezondheid’: shinrin-yoku.

Verbondenheid met de natuur moet ook bestaan om onze inzet voor het milieu te stimuleren. Klimaatverandering wordt een steeds groter probleem en hoewel er echt wel dingen zijn die we allemaal zouden kunnen doen om wat duurzamer te gaan leven moet daar wel een zekere motivatie voor zijn. Als je niet weet wat voor wonderen de natuur je te bieden heeft, is de kans ook kleiner dat je actie wil ondernemen om die natuur te redden.

Maar het is nog niet te laat: de afgelopen jaren is er een nieuw onderzoeksveld ontstaan dat ‘ecopsychologie’ wordt genoemd: een combinatie van ecologie en psychologie. Want de relatie tussen natuur en psyche is er dus vast en zeker. Geen wonder dat er in het buitenland een opkomst is van zogenoemde ‘ecotherapie’. Daarin wordt hyperconsumentisme behandeld als een serieuze verslaving, en in plaats daarvan wordt liefde voor de natuur aangeleerd. In Nederland is ecotherapie nog niet zo bekend, maar dat betekent natuurlijk niet dat je niet zelfstandig aan je band met de natuur kunt werken. Waar wacht je nog op met die wandeling?

Meer Bedrock

Als kinderen contact verliezen met de natuur, hoe gaan ze er dan ooit voor vechten?

Reageer op artikel:
We moeten leren weer contact te maken met de natuur
Sluiten