Reality check: niets is voor altijd (en dat is een opluchting)

Accepteren en omarmen levert je zoveel meer levensvreugde op dan krampachtig ontkennen

Alles verandert. Continu. Je lichaam, en dus je schoonheid. De natuur, en dus je omgeving. Je plannen, je ideeën, en dus ook de plannen en ideeën van anderen. Je gaat er op een dag minder jong uitzien dan nu, je gaat op een dag minder verliefd zijn op je partner en je gaat op een dag minder zin hebben in de baan die je nu doet. Alles waar je nu waarde aan hecht, gaat een keer stoppen. Voordat je meteen alle hoop in het leven opgeeft: dit inzicht is juist een prachtig iets! Sterker nog, het is misschien wel de enige zekerheid in het leven.

Hoewel het als een vergezochte en misschien wel depressieve denkwijze kan voelen, is het eigenlijk heel logisch. Want serieus, niets is voor altijd. Denk er maar eens over na. Je lichaam verandert continu, cellen delen en sterven af. Je haar wordt grijs, je tanden minder wit, je huid wordt slapper. Je gedachten veranderen van minuut tot minuut. Maar ook je mening, je emoties, je voorkeur, je interesses, je stijl. En de wereld om je heen. Nieuwe schoenen blijven niet altijd zo mooi als toen je ze kocht, je vers opgeknapte huis gaat mankementen vertonen, je familie, je vrienden en je lief hebben niet het eeuwige leven.

Boeddhisme

In mindfulness – in z’n oorspronkelijke vorm – is bewustzijn van vergankelijkheid een belangrijk onderdeel. En het zou je juist niet depressief moeten maken. Nadenken over de dood bijvoorbeeld, is niet bedoeld om boosheid of verdriet op te wekken, maar juist om het lijden te verlichten. Denken aan de zekerheid van je sterven wordt gezien als een oefening om rust te geven. Het kan je helpen je minder te hechten aan je lichaam en meer in het nu te leven. Zelfs meditatie op een dood lichaam is in Azië gebruikelijk om vergankelijkheid sterker te voelen en gehechtheden en verlangens te verminderen.

Door op deze realistische manier naar het leven te kijken, kun je leren je te bevrijden van beperkende gehechtheden of valse verwachtingen. Als we leren inzien hoe vergankelijk bijvoorbeeld relaties, spullen of ideeën zijn, inzien dat ons leven zoals het nu is sowieso eindigt en we dus ook al die concepten waar we ons aan vasthouden niet kunnen meenemen, lukt het makkelijker om de werkelijke waarde ervan in te zien. Om het leven meer in perspectief te zien. Om los te laten in plaats van tevergeefs vast te houden.

Hoewel we hopen dat vastigheid en controle ons leven makkelijker maakt, maakt vasthouden aan iets – of het nu een persoon is, een mening of schoonheid – het alleen maar moeilijker en zwaarder.

Relaties

Liefdesrelaties zijn een goed voorbeeld als we het hebben over vasthouden aan iets dat vergankelijk is. Eerder schreven we over hoe het boeddhisme kijkt naar relaties. Een relatie is niet never-ending. “Persoonlijke relaties zijn vergankelijk. Sommige stellen geloven dat hun relatie kan duren ‘tot de dood hen scheidt’ door in relatietherapie te gaan of er boeken over te lezen. Tot op zekere hoogte kan dit ook helpen om het tijdelijk fijn en goed te houden, maar ze zien daarbij wel een hele hoop verborgen factoren over het hoofd,” legt Dzongsar Khyentse Rinpoche uit.

Ook de Nederlandse schrijver van ‘Verslaafd aan liefde’ Jan Geurtz weet mooi te omschrijven hoe bewustzijn van vergankelijkheid je juist kan helpen een relatie leuk te houden: “Zoals alles in het leven; relaties komen en gaan. Je houdt er bij voorbaat al rekening mee dat dingen kunnen veranderen. Want dingen mógen veranderen, ook als dat even ongemakkelijk is. De veiligheid die je zoekt bij een ander, zit namelijk in jezelf. Ook als een relatie pijn gaat doen, als ik angst ga voelen; ik kan het aan, ik kan het hebben. Dat is pas écht veilig. En veel realistischer. Als mijn partner mij verlaat of bij me wegvalt, wat sowieso gaat gebeuren, gaat dat pijn doen maar ik kan het aan. Je hele houding in een liefdesrelatie is vanuit dit oogpunt anders: ‘Wat fijn dat wij elkaar ontmoet hebben! Laten we zoveel mogelijk genieten en liefde bij elkaar ervaren’.”

Bang

We zijn zó bang om dingen kwijt te raken. Liefde, vrienden, werk, je looks, terwijl… sorry, er is geen mooiere manier om dit te zeggen: je gáát het vroeg of laat ook allemaal kwijtraken. Dat feit accepteren en omarmen, levert je zoveel meer levensvreugde op dan het krampachtig ontkennen en leven in angst door het te willen voorkomen.

Probeer daarom vól te ervaren wat je meemaakt, wat je voelt, te zien hoe mooi verandering is, te leren van afscheid en pijn. Het er gewoon te laten zijn, als het er is. Oók als het verdriet is omdat je iets moet loslaten. Je kunt het op allerlei manieren proberen tegen te gaan, maar het is een opluchting om je eraan over te geven.

Leer loslaten, dúrf los te laten en zie wat voor vrijheid en energie je dat brengt. Dus niet numb nergens meer om geven, maar er juist wél om geven. Juist wel. Want het is tijdelijk. Want het kan zomaar over zijn. En dat is oké. Wees dankbaar voor alles wat op je pad komt en bewonder het in plaats van het allemaal tevergeefs voor altijd vast te willen houden.

Meer Bedrock?

Alles wat je wil weten over vipassana (en hoe je het beoefent)