We worden allemaal doodongelukkig door het streven naar perfectie

+ tips om het om te draaien

Een heel mooi en betaalbaar huis midden in je favoriete stad, een interieur waar woonmagazines over willen schrijven, een baan waar al je vrienden (waar je veel van hebt) stiekem jaloers op zijn, een lieve vriend of vriendin die het beste in je naar boven haalt en een familie die je door dik en dun steunt. Maar dan nóg is het niet genoeg. De eeuwige hunkering naar ‘het perfecte leventje’ maakt je stiekem alleen maar ongelukkig. Hoe kan dat?

Misschien komt het door die brandende ambitie die je vanbinnen voelt. Ja, dat is het. Je bent gewoon erg ambitieus, niets mis mee. Maar volgens Gordon L. Flett, professor psychologie aan de York University in Canada is het een vervelende vorm van perfectionisme. Hij deed er onderzoek naar en schreef het boek Perfectionism: Theory, Research and Treatment. Hij legt uit hoe het verschil tussen ambitie en perfectionisme werkt. “Als iemand alleen ambitieus is, zullen ze vaak een gevoel van opluchting voelen als iets lukt en ze een bepaald doel hebben bereikt. Maar als je perfectionistisch bent, heb je na het bereiken van je doel nog steeds een gevoel van ontevredenheid.” En dit, legt hij uit, kan op een gegeven moment aanleiding zijn tot een depressie.

De vicieuze cirkel

Als je een perfectionist bent streef je er niet naar om perfect te zijn. Nee, volgens Flett is perfect zijn wat je móet zijn. Het is gewoon geen optie om niet perfect te zijn, en dus gaan perfectionisten in een paniektoestand op zoek naar die perfectie. Want zonder, wat ben je dan?

Het ‘enige’ probleem is dat perfectie niet bestaat. Als de perfectionist één doel behaalt, vindt ‘ie weer een nieuw doel om na te streven. Heb je dat leuke huis op die locatie waar je over droomde? Ja? Nou, dan moet die bank die je laatst bij een vriendin zag ook snel gekocht worden. En dan? Dan zoek je naarstig naar kussens. Anders is je interieur niet af hoor. En als je die hebt, dan mis je toch echt een leuk tapijtje. Je weet wel, zo eentje die je nu in alle bladen ziet. Enfin, er is altijd wel íets dat je niet heb om je leven nóg perfecter te maken.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

In plaats van focussen op wat je al wel hebt, focus je je op alles wat je nog niet hebt. Dat kan een flinke deuk in je zelfvertrouwen achterlaten. Want ja, je hebt inderdaad dat tapijt nog niet. Daar baal je van. En wat als dat tapijt straks overal uitverkocht is, dan heb je weer een teleurstelling te verwerken. En in de ogen van de uber-perfectionist is dit gevoel van falen (geen tapijt kunnen kopen) gelinkt aan het gevoel van falen in het leven in het algemeen. Best heftig om zo je leven te leiden, nietwaar?

Vrouwen

Bij vrouwen schijnt deze vorm van perfectionisme vaker voor te komen. Waarom? Volgens Carol Landau, klinisch psychiatrie professor van Brown University komt dat doordat vrouwen meerdere ballen hoog willen houden. Naast een succesvolle carrièrevrouw, willen ze ook de perfecte vriendin zijn die altijd met een luisterend oor paraat zit, willen ze ook de perfecte moeder zijn die haar kinderen op de best mogelijke manier opvoedt én willen ze die lieve vrouw zijn waar hun man elke avond gelukkig naar thuiskomt.

Simpel gezegd, als een man even chagrijnig is omdat iets niet lukt op werk, dan is het even jammer voor zijn naasten en blijft hij chagrijnig. Mannen kunnen over het algemeen makkelijker gevoelens af kaderen én maken zich minder druk om wat anderen over hun denken. Vindt m’n vriendin mij een zeur? Ach ja, waait morgen wel weer over.

Kritiek op jezelf

De perfectionistische vrouw heeft dus veel kritiek op zichzelf. Het minste of geringste kan ertoe leiden dat ze boos op zichzelf wordt. Ben je je sleutels vergeten en kun je daar uren diep van binnen over malen? “Hoe krijg ik dit weer voor elkaar? Ik moet echt minder chaotisch worden.” Waarom kunnen sommige mensen zichzelf zo afstraffen en maken anderen zich niet zo druk?

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Een wetenschappelijk onderzoek, gepubliceerd in Self and Identity Journal, onderzocht het belang van zelfcompassie. Alle deelnemers bleken te begrijpen hoe belangrijk zelfcompassie is én erkenden dat je gelukkiger wordt als je meer zelfcompassie hebt. Maar ze gaven ook aan dat ze het liever niet zelf uitoefenden, omdat ze er dan ‘zwak’ van zouden worden. Want, waarom zou je lief voor jezelf zijn als je iets ‘doms’ (als je sleutels vergeten) doet?

De onderzoekers geven duidelijk aan dat mensen die wat liever voor zichzelf zijn over het algemeen ook gelukkiger zijn. Ze zijn sneller tevreden en hebben minder kans op angsten en depressie. Ze hebben ook een positievere kijk op het leven én kunnen beter met tegenslag omgaan.

Psychiater Ashwini Nadkarni laat aan Huffington Post weten dat het goed is om na te denken wat deze innerlijke criticus eigenlijk echt voor je doet. “Je denkt misschien dat je jezelf hiermee motiveert, maar uiteindelijk kraak je jezelf helemaal af en kan die zelfkastijding ertoe leiden dat je een burn-out krijgt en een heel negatief zelfbeeld. Je gaat als het ware geloven in dat stemmetje in je hoofd.

Tips tegen irrationele perfectie

Bewustwording

Om je gedrag te veranderen is de eerste stap erkenning. Erken dat je te perfectionistisch bent en dat dat je soms in de weg staat. Vervolgens benoem je jouw angst met ‘wat als.’ Dus, wat als mijn vrienden mijn huis lelijk vinden?

Het gevolg

Ok, wat is nu het gevolg? Wat is het gevolg als je vrienden je huis niet mooi vinden? Komen ze dan nooit meer langs? Willen ze je niet meer je vrienden zijn? Probeer je gedachten te relativeren. Waar slaan ze eigenlijk op? En stel, ze willen je niet meer zien. En dan? Dan zijn het geen echte vrienden, geef je je kinderen een knuffel, bel je je moeder op. It’s not the end of the world.

Draai het om

Als je het niet kunt laten om je af te vragen hoe iemand op een bepaalde actie van jou reageert, probeer dan van het positieve uit te gaan. ‘Wat als mijn vrienden mijn huis heel mooi vinden?’ Voelt toch een stuk lekkerder.

Je eigen beste vriend

Probeer tegen jezelf te praten, zoals je tegen je vrienden praat. Zou je tegen een vriendin zeggen: ‘just so you know, het kan zijn dat niet iedereen vanavond tijdens het etentje je interieur mooi vindt.’ Uhm, nee. Als je het niet tegen je beste vriendin zou zeggen, zeg het dan ook niet tegen jezelf.

Oordeel niet

Probeer je gedachtes niet te veroordelen. Dan kom je in een nog dieper dal terecht. Je praat jezelf in eerste instantie aan dat je iets niet goed doet, en vervolgens word je weer boos op de gedachtes over het ‘niet goed’ doen. Zo blijf je bezig.

Goed is goed genoeg

Spreek deze zin naar jezelf uit, als een mantra. ‘Goed is goed genoeg, goed is goed genoeg, goed is goed genoeg.’ Echt, je hoeft niet ‘perfect’ te zijn, want goed is goed genoeg.

Meer lezen

Compassie voor jezelf is net zo belangrijk als compassie voor een ander.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.