We hebben allemaal last van het Akrasia-effect (als je dingen tegen beter weten in uitstelt of niet doet)

Herkenbaar? Tijd om het probleem aan te pakken

Ik heb een lange dag op kantoor gehad en plof neer op de bank. Eigenlijk zou ik gaan hardlopen, want die Dam tot Damloop komt nu wel erg dichtbij (help!). Maar de bank zit zó lekker, en op zich heb ik nog 10 weken de tijd om te trainen…

Tegen beter weten in blijf ik zitten. In strijd met mijn innerlijke verstand dat zegt: ‘Ga nou hardlopen, aangezien je 5 kilometer strompelend nét redt zonder hartinfarct en 16 kilometer (de Dam tot Dam, dus) toch echt een tandje meer inzet vergt.’ Maar toch, héél even denk ik ook: ‘Maar morgenochtend kan ik ook gaan. Als ik nou heel erg vroeg opsta, net als mijn baas – die vandaag doodleuk aan de lunchtafel vertelde dat ‘ie er die ochtend al 25 kilometer op had zitten – is het niet zo erg als ik nu niet ga.’ Toch?

Ik kijk later die avond in de spiegel en vraag mezelf: ‘Waar komt deze idioterie toch vandaan? Wáárom maak ik mezelf allerlei dingen wijs, terwijl ik net zo goed m’n sportschoenen kan afstoffen en een half uurtje door het park kan joggen. Een. Half. Uurtje. Waar hebben we het over.’ Uiteindelijk zette ik mijn verstand op nul (verkeerde uitdrukking, aangezien het in dit geval wel mijn verstand was dat mijn schoenen aantrok) en ging ik een rondje lopen.

Het Akrasia-effect

Dit uitstel/ontwijkend-gedrag heeft een mooie naam in het Engels: het Akrasia-effect. Het Akrasia-effect is als je tegen beter weten in iets niet doet. Je doet iets, terwijl je dondersgoed weet dat je iets anders zou moeten doen. Je hebt dus weinig zelfbeheersing. Herkenbaar?

Maar, waarom lijden we aan Akrasia?

Een van de theorieën achter waarom Akrasia ons leven beheerst, heeft te maken met dat ons brein liever meteen beloond wordt. Als je plannen voor in de toekomst maakt, zoals dat je over twee maanden de Dam tot Dam wil kunnen lopen, dan maak je een plan voor je ‘toekomstige zelf.’ Je stelt je voor hoe het in die toekomst is, als je de finishlijn haalt en hoe goed je je dan zult voelen. Je hersenen kunnen op dat moment de voordelen van die toekomstwens inschatten.

Maar als het moment daar is dat je een beslissing moet nemen (zal ik wel of niet gaan hardlopen?), dan maak je die beslissing voor jezelf in het ‘nu’ en niet meer voor je ‘toekomstige zelf.’ Je bevindt je nu in de tegenwoordige tijd (comfortabel en moe op die bank) en je hersenen nemen een beslissing vanuit deze situatie. Onderzoekers hebben ontdekt dat de ‘jij in het nu’ heel graag meteen beloond wil worden. Dit kan een van de redenen zijn waarom je gemotiveerd je bed instapt (morgenochtend ga ik echt dat rondje hardlopen), maar zodra de wekker gaat denk je: ‘Nee, mijn ‘ik in het nu’ vindt nog een half uurtje snoozen eigenlijk veel lekkerder’.

Dus, kort samengevat: je hersenen waarderen de voordelen van iets doen zolang ze in de toekomst liggen, maar het waardeert een directe beloning meer als je naar het ‘hier en nu’ kijkt.

Afleren

Ok, de reden is duidelijk. Maar wat doe je hieraan? Hoe komt het dat ik uiteindelijk toch dat rondje ben gaan rennen? Het is eigenlijk heel erg simpel. Je moet jezelf aanleren dat je niet altijd voor de directe beloning kiest, maar voor de uitgestelde beloning.

Beloningssysteem

Probeer je ‘slechte’ gedrag niet te belonen, en je ‘goede’ gedrag wel. Ga je wel dat rondje hardlopen? Dan mag je een massage voor jezelf boeken, een toetje eten of je favoriete serie kijken. Ren je niet, dan kun je die zoetigheid, masseur en aflevering vergeten.

Verlaag de drempel

Een andere methode is om jezelf ‘voor de gek te houden’ door de drempel om iets te beginnen, te verlagen. Neem je sportkleding mee naar werk, zodat je die bank nooit kunt bereiken. Of spreek met jezelf af dat zodra je thuis bent je je sportoutfit aantrekt. Whatever you do, je mag níet zitten.

Duidelijke doelen

Noem hardop wat je doel is. ‘Ik ga elke week drie keer hardlopen.’ Er zijn meerdere onderzoeken die aantonen dat als je hardop je doel uitspreekt, de kans groter is dat je zult slagen. Het is alsof je jezelf overtuigt van je eigen plan.

Meer lezen?

Gedachten zijn krachten. Hoe je met visualisatie beter kunt presteren.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.