Je kunt ook huidkanker krijgen door gebrek aan zonlicht

Zorg voor regelmatige zonblootstelling vanaf de kinderleeftijd, maar vermijd verbranding

Huidkanker, wie heeft er niet van gehoord? De bekende risicofactor voor huidkanker is overmatige zonblootstelling, of eigenlijk UV-licht blootstelling: dus ook door zonnebankgebruik. Ben je als klein kind verbrand, verbrand je nog steeds regelmatig, heb je een licht huidtype of juist een dunne huid door ouderdom, woon je met een licht huidtype in de tropen of ben je veel buiten, dan is volgens de huidige opvattingen de kans op het krijgen van huidkanker nog groter.

De belangrijkste drie vormen van huidkanker zijn het basaalcelcarcinoom, het plaveiselcelcarcinoom en het melanoom. Die eerste twee worden vooral op oudere leeftijd gezien (vanaf vijftig jaar), een melanoom kan wel al op jongere leeftijd ontstaan. Het hebben van veel moedervlekken is ook nog een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van een melanoom. Over dat melanoom wil ik het hier nog wat uitgebreider hebben.

De incidentie 1 van het huidkankertype melanoom is in de afgelopen 80 jaar exponentieel toegenomen. De blootstelling aan UV-licht geldt, zoals ik al zei, als de belangrijkste risicofactor. Dat er een relatie is tussen zonlicht en huidkanker lijkt vast te staan, maar hoe het precies zit? Dat blijkt in de praktijk toch wel wat ingewikkelder dan wij wetenschappers aanvankelijk dachten.

De onderzoeken

Engelse onderzoekers toonden tien jaar geleden aan dat de kans op het krijgen van een melanoom vooral hoog is onder jonge mensen met een licht huidtype die veel gebruik maken van de zonnebank of die in hun leven meer dan tien keer heftig verbrand zijn. Niets nieuw onder de zon dus. Maar, een jaar later toonden Amerikaanse onderzoekers aan dat er een omgekeerde relatie was tussen blootstelling aan zonlicht en de kans om te overlijden aan een melanoom. Met andere woorden, als je eenmaal een melanoom hebt, heb je een gunstiger levensverwachting bij meer zonblootstelling. De onderzoekers noemen als verklaring zowel de aanmaak van vitamine D in de huid, als het stimuleren van melanocyten die betrokken zijn bij het repareren van celschade.

Mensen die veel binnen zitten hebben doordat hun huid zelden wordt blootgesteld aan de zon een sterk verhoogde kans op melanoom

Enkele jaren later werd ontdekt dat de toenemende incidentie van melanoom vooral gezien werd onder mensen die een beroep binnenshuis hadden, maar niet onder mensen die buiten werkten. Dat is gek, want mensen die buiten werken worden gemiddeld meer blootgesteld aan UV-licht dan mensen die de hele dag binnen zitten. De onderzoekers hadden hiervoor ook een goede verklaring. Licht bestaat namelijk uit UV-A en UV-B straling. UV-B straling (290-320 nm) zorgt in onze huid voor de omzetting van previtamine D in actief vitamine D (calcitriol). Actief vitamine D heeft sterk anti-kanker of kankerremmende eigenschappen, met name op die melanoomcellen. UV-A straling (321-400 nm) heeft juist de eigenschap dat het vitamine D afbreekt, maar bovendien zorgt het voor oxidatieve stress en schade aan het DNA. UV-A en UV-B hebben dus tegengestelde eigenschappen, maar wat veel belangrijker is: UV-B wordt door vensterglas tegengehouden, UV-A niet. Dat verklaart volgens de onderzoekers waarom mensen die binnen werken, en dus aan veel meer UV-A en veel minder UV-B straling worden blootgesteld huidkanker krijgen, en buitenwerkers niet.

Andere studies ondersteunen deze hypothese. UV-B absorberende zonnebrandcrème vergroot bijvoorbeeld de kans op melanoom, terwijl mensen die het hele jaar door een gezonde bruine tint hebben juist een lagere kans op een melanoom hebben. Ook kinderen die op jonge leeftijd veel buitenspelen, en daarbij hun huid niet verbranden, hebben een lagere kans op melanoom.

Samengevat is melanoom, een beruchte vorm van huidkanker, ongetwijfeld geassocieerd met UV-licht. Maar de grootste risicofactor is verbranding van de huid. Niet alleen mensen met een licht huidtype, maar ook mensen die veel binnen zitten, denk aan gamende kinderen of ICT-medewerkers, hebben doordat hun huid zelden wordt blootgesteld aan de zon een sterk verhoogde kans op melanoom. Door een hogere UV-A blootstelling, maar ook omdat ze als ze buiten komen sneller verbranden.

De oplossing: zorg voor regelmatige zonblootstelling vanaf de kinderleeftijd, maar vermijd verbranding. Zorg dat je die gezonde tint het hele jaar door vasthoudt, door ook op koude maar zonnige winter-, voorjaars- en herfstdagen je neus buiten de deur te steken. Kortom: geniet, maar zon met mate!

Ben naar meer artikelen van Remko?

Lees hier waarom hij vindt dat je vlees en vis moet eten.
En hier waarom je niet naar je huisarts moet luisteren.