Dit is waarom je toch oude klassiekers moet lezen - Bedrock
#psychology - Tom Hofland

Dit is waarom je toch oude klassiekers moet lezen

Het legendarische 'Anna Karenina' is opnieuw vertaald en dat is reden voor een feestje

patrick tomasso

‘Tom, dat boek wat jij hebt geschreven, dat speelt zich toch vroeger af?’ vroeg een vriend laatst aan me.
Ik knikte. ‘Ja! Eind 19e eeuw. 1877, om precies te zijn.’ De vriend zuchtte opgelucht. ‘O fijn! Ik heb iedereen verteld dat je over draken en ridders schreef. Dus dat klopt?’ Ik moest een klein beetje huilen van binnen. Hoewel ik ook vroeger ‘In de ban van de ring’ heb gelezen, heb ik vreemd genoeg toch liever niet dat mensen denken dat ik een fantasy novel heb geschreven.

Niet omdat ik nou per se een diepgewortelde haat voor fantasy voel, maar voornamelijk omdat mijn boek dat simpelweg niet is. Mensen zouden nogal bedrogen uitkomen als ze aan Lyssa beginnen, draken verwachten, en op de plek waar een drakenei zou moeten liggen alleen een dor grasveld vinden. Met een landhuis, dat wel. En met intriges, romantiek, vreemd gedragende huisdieren en een beetje geweld. Maar draken? Die zijn helaas, zelfs voor de personages in mijn boek, pure fictie.

Ik had totaal niet verwacht dat mensen zouden denken dat het boek over draken en ridders zou gaan puur omdat het zich eind 19e eeuw afspeelt. Toch begrijp ik het wel: voor wie niet geïnteresseerd is in de geschiedenis is alles voor de 1e wereldoorlog één grote brij (en dat draken nooit in die brij voorkwamen laten we even buiten beschouwing).

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Geschiedenis voelt ook soms als een hele grote ver-van-je-bed-show. Zelfs voor iemand die er van houdt, zoals ik. Ik hield altijd al van geschiedenis maar niet van oude literatuur. Zo wilde ik ook beslist geen oude literatuur lezen omdat ‘die oudbollige teksten toch niets meer met het leven van nu te maken hebben.’

Wat zat ik er ongelooflijk naast door dat te denken.

De eerste keer dat ik dat merkte was toen ik ‘Ongeduld’ van Stefan Zweig las. Ik was mijn hele leven al huiverig voor alles wat ouder dan 100 jaar was omdat ik dacht dat het zoals gezegd onbegrijpelijk en waarschijnlijk ook nog onleesbaar zou zijn, maar toch maakte ik voor Zweig een uitzondering.

Toen ik Ongeduld las wist ik één ding zeker: wij mensen zijn nooit anders geweest dan we nu zijn. Ja, we hebben ons anders gedragen. We hebben andere normen en waarden gehanteerd en hebben ons door van alles laten afleiden, maar de meeste menselijke dingen hebben altijd in ons gezeten.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Een goed voorbeeld daarvan is een passage in ‘Ongeduld’ wanneer het hoofdpersonage naar de huisarts gaat en beschrijft dat hij, terwijl hij in de wachtkamer zit, uit verveling toch maar weer een vergeeld tijdschrift pakt terwijl hij eigenlijk helemaal geen zin heeft om iets te lezen. Hoe herkenbaar wil je het hebben? in 1914, nota bene. Dit is misschien een klein voorbeeld, maar zulke kleine menselijke dingen lieten mij zien hoe weinig wij eigenlijk verschillen van onze voorouders.

Daarom ben ik veel ‘oude’ literatuur gaan lezen: Joseph Roth, Dostojevksi, Tolstoj: allemaal namen die mij vroeger veel te oubollig en literair in de oren klonken. Maar wat een menselijke wijsheid zit er in die boeken verscholen. Wie door de verschillen in omgang en samenlevingen heenkijkt herkent zichzelf in de personages en ziet dat wij als mensen al honderden jaren met dezelfde grote levensvragen rondlopen. De zorgen die jij nu hebt, over de liefde bijvoorbeeld, had iemand in 1800 ook. Misschien in een andere context: maar de gevoelens komen uit dezelfde menselijke kern. Daarom vind ik het zo waardevol én heerlijk om die oude boeken af en toe tevoorschijn te toveren.

Het enige nadeel is dat sommige oude vertalingen van deze boeken flink verouderd zijn. Ze lezen daarom niet makkelijk weg en dat is zonde, want dat is één van de redenen waarom zoveel mensen zich er niet aan willen wagen.

Gelukkig verschijnen er af en toe ineens nieuwe vertalingen op de markt. Zo was ik verrukt om te zien dat Anna Karenina, een prachtig en dramatisch liefdesverhaal van Lev Tolstoj, opnieuw is vertaald en is uitgegeven bij Uitgeverij Athenaeum. Ik ben zo iemand die met het schaamrood op zijn kaken moet bekennen dat hij daarvan ‘alleen de film heeft gezien’, maar eerlijk is eerlijk: ik zag nogal op tegen 1000 pagina’s ouderwets en wollig taalgebruik, hoe geweldig de roman ook moest zijn.

Maar ik heb de nieuwe versie voor mij liggen en: het boek leest als een trein (pun intended, voor degenen die het verhaal al kennen). Dit is wat al deze oude romans verdienen: een handreiking naar ons, het moderne publiek. Zodat wij keer op keer kunnen genieten van de verhalen van onze voorouders, ons erin kunnen herkennen, en troost kunnen halen uit het feit dat ook tóen, niemand wist hoe ze in godsnaam moesten leven.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Kan je liefde met je hoofd begrijpen?

Dit boek veranderde mijn leven

Wat we kunnen leren van de depressie van de Russische schrijver Tolstoj

Italiaanse regering geeft scholieren op hun 18e €500 om uit te geven aan boeken

5 x summer reads: boeken over (de soms haat/liefde verhouding met) food