Ben je creatief? Dit gebeurt er in je brein – Bedrock
#psychology - Tom Hofland

Ben je creatief? Dit gebeurt er in je brein

Waarom we creativiteit zo belangrijk vinden

Zit jij tijdens een diner origami te vouwen van de servetten? Of heb je in een experimentele bui wel eens een kopje espresso bij je glas tonic gegooid? Grote kans dat mensen je creatief noemen, en grote kans dat je dat een heel groot compliment vindt. Maar wat is dat eigenlijk, creativiteit? En waarom willen we het zo graag zijn?

Way back

Hoe oud is het idee van creativiteit eigenlijk? In de oudheid waren er ook kunstenaars en schrijvers, maar die werden door zichzelf niet als creatief gezien. Wat zij deden was het ‘nabootsen van de natuur’. Ze hadden zelf nooit het idee dat ze iets nieuws maakte, maar juist dat ze iets probeerde na te apen wat er al was. Lange tijd dachten wij mensen dat creëren iets was dat alleen voor God weggelegd was. De dichter John Davies schreef in 1592 het zinnetje ‘To create, God alone pertains’ wat boekdelen spreekt over hoe de mensen over creativiteit dachten. Als je in die tijd zei dat iemand ‘creatief’ was, werd dat dus ook als blasfemie gezien. Alleen God had de macht om werkelijk nieuwe dingen te maken.

Zo is het net zoals bij het dragen van Adidas-badslippers: als iemand met aanzien het doet, kan het ineens wel

Een bekende naam deed de publieke opinie over creativiteit veranderen: William Shakespeare. In zijn toneelstuk ‘De Storm’ beschreef hij een personage genaamd Caliban: een soort 17e eeuwse Gollem. In het kort was Caliban een mismaakte zoon van een heks die naar vis stonk. Shakespeare had dus een totaal nieuw wezen bedacht, iets wat eigenlijk als blasfemie zou moeten worden gezien of als een teken van gekte, maar dit verwarde de mensen: Shakespeare stond namelijk bekend als een geniale schrijver. En zo is het net zoals bij het dragen van Adidas-badslippers: als iemand met aanzien het doet, kan het ineens wel.

Iets creëren uit het niets

Vanaf Shakespeare werden creatieve mensen als bijna goddelijke wezens gezien. Ze konden namelijk hetzelfde als God: iets creëren uit het niets. Dit zorgde er natuurlijk voor dat plots iedereen creatief wilde zijn. Dit is een van de redenen waarom we nog zo veel schrijvers en kunstenaars kennen uit die tijd en waarom we nu nog steeds creativiteit als een geweldige karaktereigenschap zien.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Wat gebeurt er in je brein?

Hersenonderzoek op dit gebied is nog redelijk nieuw, maar neurowetenschapper Nancy Andreasen schreef er een boek over: ‘The Creating Brain: The Neuroscience of Genius’. Om creativiteit te onderzoeken moest Andreasen eerst voor zichzelf bepalen wat creativiteit precies is. Daarbij bedacht ze handige bulletpoints:

  • Orginaliteit: een kenmerk van creativiteit is originaliteit. Kortom: iets moet nieuw zijn. Belangrijk: creativiteit gaat niet alleen over kunst, zoals we in het voorbeeld van espresso & tonic al zagen.
  • Nut: Volgens Andreasen hebben creatieve ideeën altijd nut. Zo kun je bijvoorbeeld iets nieuws verzinnen: een auto zonder wielen, maar omdat dit geen nut heeft is het niet creatief. Andreasen ziet zelf ook in dat je nut heel breed moet definiëren. In de kunsten is het nut van een object namelijk vaak niet meteen herkenbaar, maar dan is het nut dat het bepaalde emoties of gevoelens oproept.
  • Product: een creatief idee leidt altijd tot een product. Dit kan ook een antwoord op een vraag zijn, of simpelweg een idee.

Maar waar komen die creatieve ideeën dan vandaan?

Volgens Andreasen komen alle creatieve ideeën die we hebben in eerste instantie uit de natuur. We slaan alles op wat we in ons leven horen, zien en meemaken. Als we vervolgens in ons leven in een situatie komen die we nog niet kennen (je hebt zin in koffie, maar ook wel in een glas fris) legt je brein linkjes tussen al die bestaande ideeën om zo een nieuw idee te vormen (espresso & tonic). Je verzint dus eigenlijk nooit iets dat helemaal nieuw is, maar put uit alles wat je al weet en legt daar nieuwe verbindingen tussen. Dit noemt Andreasen ‘Gewone Creativiteit’. Volgens haar heeft iedereen dat, alleen hebben sommige mensen het iets meer dan anderen.

Andreasen denkt echter dat er ook zoiets bestaat als ‘Ongewone Creativiteit’. Dit zou gebeuren als je in de flow zit en nieuwe te gekke ideeën uit het niets lijken te komen. Wat er volgens haar gebeurt is dat het brein voor een korte tijd geen logische verbindingen maakt zoals normaal, maar totaal onlogisch heen en weer springt. Hier komen de meest bizarre ideeën uit voort en de oplossingen die niet meteen voor de hand liggen komen dan naar boven.

‘Ongewone Creativiteit’ komt volgens Andreasen niet bij iedereen voor, en als het voor komt duurt het vaak ook maar even. Toch zijn dit waarschijnlijk de momenten waarop Shakespeare dacht: ‘Ik bedenk een mismaakte zoon van een heks die naar vis stinkt’ en daarmee ons idee van creativiteit voor altijd veranderde.

Meer lezen?

Hoe we creatiever kunnen worden volgens hersenonderzoeker Dick Swaab.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Houd een dagboek bij en merk meteen deze voordelen

Talent: bestaat dat eigenlijk wel?

Hoe we creatiever kunnen worden volgens hersenonderzoeker Dick Swaab

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

Creativiteit wordt vaak niet gestimuleerd op de werkvloer (terwijl het van essentieel belang is)

Nóg meer bewijs dat mannen en vrouwen gelijk zijn

Ons schoolsysteem is ongezond: kinderen worden klaargestoomd om te presteren, niet om creatief te zijn

De therapeutische werking van muziek