Als technologie een drug zou zijn, wat waren dan de bijwerkingen? – Bedrock
#psychology - Suze Dijkstra

Als technologie een drug zou zijn, wat waren dan de bijwerkingen?

De serie Black Mirror geeft ons een kijkje in de mogelijke toekomst

black mirror

De Britse premier wordt gedwongen om seks te hebben met een varken op televisie, om op die manier een gekidnapte prinses te redden. Een man krijgt een nieuw videosysteem geïnjecteerd in zijn nek, zodat hij zo geprojecteerde werkelijkheid in 3d kan zien. Een vrouw moet elke dag op dezelfde wijze op een brute manier boeten voor een moord die ze heeft gepleegd. Haar lijdensweg bleek het best bekeken tv-programma van het land. Iedere aflevering van de Britse serie Black Mirror lijkt het culminatiepunt voor een martelende horrorwereld. Iedere aflevering heeft een ander verhaal, toon en cast. Allen tekenen ze een zeer paranoïde wereldbeeld.

Black Mirror

Black Mirror won in 2012 een internationale Emmy voor beste tv-film of miniserie. In 2011 werd de serie voor het eerst uitgezonden op de Britse televisie. De serie laat een dystopie zien, ofwel een wereld waarin niemand echt wil leven. Met dank aan de satiricus en scenarioschrijver Charlie Brooker zijn er dreigende ‘Wat als?’-scenario’s voortgekomen uit de wisselwerkingen tussen technologie en maatschappij, die een nabije toekomst schildert.

Die toekomst is net zozeer zwart komisch, als verontrustend en geloofwaardig. Iedere aflevering wordt afgesloten met een emotionele apocalyps die de menselijke zwakheid op een briljante intentie weerspiegelt. “Het is een sarcastische versie van nu en later, soms iets komisch. Vaak op een horrorachtige manier, dat vrij grappig wordt weggezet,” aldus Brooker.

Een online influential zijn

De naam Black Mirror is bedacht omdat een scherm van een tv of een mobiel als een zwarte spiegel dient. Brooker: “Mensen kijken dagelijks tv, op hun telefoon of wat dan ook. En wanneer het scherm zwart wordt als het uitgezet wordt, zien ze zichzelf gereflecteerd. Ze lijken zichzelf dan pas terug te vinden.”

De serie is er niet om ons te wijzen op het gebruik van technologie. Brooker: “We willen mensen laten zien die hun eigen manier van leven door technologie kapotmaken. Technologie an sich maakt ons niet kapot, dat doen de mensen die het gebruiken. Technologie faciliteert dat alleen.”

Social media horror

Brooker maakt zich vaak zorgen, vooral over de consequenties die dingen hebben. Die zorgen leidden ook tot het maken van de serie. “Het is een serie om je druk over te maken. Als technologie een drug zou zijn, wat waren dan de bijwerkingen?”

Neem seizoen 3, aflevering 1: Nose Dive. Deze aflevering gaat over de algehele status van een persoon. Nose Dive wil ons laten zien hoe de wereld er uitziet als de sociale media de hele wereld overneemt. Met de telefoons stevig in de hand, heeft iedereen in die aflevering interactie met elkaar doordat ze continu foto’s plaatsen op hun profiel. De hele samenleving geeft elkaar sterren op een schaal van één tot vijf. Iedere keer dat je een persoon spreekt in het echt, keur je degene op social media. Hoe hoger je rating, hoe meer voordelen je krijgt in de echte wereld. Hoe lager het cijfer, hoe harder je moet werken om jezelf overeind te houden.

De serie laat niet per se de realistische toekomst zien, maar wil ons dus aan het denken zetten

Lacie (Bryce Dallas Howard) werkt hard voor haar sterren. Ze beoefent haar manische grijns in de spiegel, zodat ze meer aanzien heeft in haar ratings. Maar Lacie’s gemiddelde rating is een 4.2. Met een beetje hard werken en zich samenvoegend met elitaire mensen probeert ze daarom zichzelf vijf sterren te geven. Met die sterren krijg je fikse kortingen en misschien nog wel het meest belangrijke: macht in de samenleving. Natuurlijk is dit systeem niet voor Lacie vol te houden, en krijgt de aflevering een absurdistische wending. Op het einde is Lacie schreeuwend van pure woede te zien. Gebroken en moe, en ondanks alles opgelucht dat het hele spel van extreme nepheid is afgelopen.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

De personages in deze aflevering zijn duidelijk verward en moreel strijdig. Is dit waar satire om draait in een steeds extremere wereld? Om het intieme en persoonlijke aandeel van iemand? Een wereld waarin mensen zich slecht voelen doordat ze zich continu vergelijken met andere mensen?

Absurde fictie of beangstigende toekomst?

Black Mirror weerspiegelt de huidige en toekomstige samenleving, op een absurdistische manier. Daarbij werpt de serie maatschappelijke kwesties op. De opkomst van virtual reality, cyber-chantage, hacken, het eeuwige leven, drone-aanvallen, implantaten voor allerlei doeleinden; het komt allemaal aan bod. De serie neemt echter nooit een standpunt in: “We proberen niets in je hoofd te stoppen. Dat mag je zelf doen.”

De afleveringen zijn flink overdreven. Zo kun je iemand in het echte leven blokkeren voor een tijd, zodat degene jou een tijd in pixels ziet. Of je kunt een implantaat nemen; een ‘cookie’ die elk aspect van jouw persoonlijkheid kopieert. In eerste instantie bedoeld als een kopie van jou om jezelf te bedienen, dat vervolgens weer gebruikt wordt voor verontrustende doeleinden.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Black Mirror is nooit gemaakt om mensen als domme wezens neer te zetten, die gebukt gaan onder de technologie. De serie laat niet per se de realistische toekomst zien, maar wil ons aan het denken zetten. Beschikken we wel over de benodigde software om met bedreigingen en beloften van het digitale tijdperk om te gaan?

Ondanks dat Brooker naar eigen zeggen ons niet per se bang wil maken voor technologie, is dat nog geen reden om te denken dat wij als mensen het nooit zover laten komen. Een paar onderwerpen van de serie staan namelijk helemaal niet zo ver verwijderd van de werkelijkheid. Als voorbeeld het BBC-artikel over het sociaal credit experiment van de Chinese overheid. Hierin staat dat China in 2020 een systeem wil, waarin iedereen een score krijgt op basis van persoonlijke gegevens. In het artikel staan voorbeelden van mensen die hun scores delen op datingwebsites en dankzij hun rating geen borg meer hoeven te betalen. Lijkt aardig op Nose Dive, nietwaar?

Bittere smaak

Black mirror is een serie waarbij je na elke aflevering gaat twijfelen over morele kwesties. Na het bekijken van deze horrorserie krijg je misschien de bittere smaak in je mond dat de technologie op een dag elke mogelijkheid van genade en vrede zal gebruiken om zo een gevaarlijk, gevoelloos universum te creëren. Alleen al om die reden is de serie een fantastisch sociaal product dat het kijken meer dan waard is.

Als technologie een drug is, dan heeft de toekomst zeker een grote kater voor ons in petto.

De serie is een absolute aanrader. In 2016 zijn de laatste afleveringen online gekomen. Te bekijken op Netflix.

Meer lezen

Hoe we allemaal letterlijk ziek worden van de digitalisering.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Waarom we continu zoeken naar afleiding (en hoe je dit patroon doorbreekt)

Hoe digitalisering onze kinderen ziek, ‘dom’ en ongelukkig maakt

Hé, hoor eens (een pleidooi voor echt luisteren)

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

Hoe we allemaal (letterlijk) ziek en ongelukkig worden door digitalisering

Waarom het een goed idee is om een brief aan je toekomstige zelf te schrijven (en hoe je dat dan doet)

“Als je zo doorgaat word je niet meer dan een middelmatige soapschrijver”

We vergelijken ons meer dan ooit met anderen (alleen kunnen we dat niet aan)