Mayonaise is lang niet zo slecht als we denken (en andere voedselmythes ontkracht door een expert) – Bedrock
#nutrition - Joanne Wienen

Mayonaise is lang niet zo slecht als we denken (en andere voedselmythes ontkracht door een expert)

Nuchtere, onderbouwde antwoorden op prangende voedingsvragen

Ali Inay

Geen onzinnige adviezen gebaseerd op een obscuur onderzoekje, maar goed onderbouwde aanbevelingen over voeding vind je op foodplatform I’m a Foodie. Nu is daar het boek ‘Eet als een expert’, vol nuchtere antwoorden waar we echt wat aan hebben. Wij vroegen voedingswetenschapper Liesbeth Smit, een van de auteurs, een aantal prangende voedingsvragen.

Hoe kan het dat we zo de weg kwijt zijn op voedingsgebied tegenwoordig?

“Gezond eten is ‘hip’ en dat wordt door de media aangegrepen om er veel over te schrijven. Je krijgt nu eenmaal veel enthousiaste lezers wanneer je mensen vertelt dat een glas rode wijn per dag of het drinken van citroensap na het opstaan gezond is (beiden niet waar). Mensen willen dat graag geloven, omdat echt gezond eten meer moeite kost en niet altijd makkelijk is.”

Daarnaast wordt er ook grof geld verdiend met deze misinformatie. Of het nu gaat om een boek dat je bang maakt voor gluten, of een blog dat vertelt dat aloe vera kanker geneest (en het ook nog eens voor veel geld op de website verkoopt), je kunt er niet van uitgaan dat er geen financiële belangen zitten achter al deze informatie over gezondheid. Met deze overvloed aan tegenstrijdige informatie is het niet zo gek dat je als ‘gewone’ consument niet meer weet wat nu echt gezond is.”

Wat vind je zelf het grootste gevaar van die voedingshysterie?

“Dat mensen gaan geloven in verkeerde informatie over voeding en daarmee zichzelf een voedingspatroon aanmeten waarmee ze hun risico op ziektes juist verhogen. Het is ook verontrustend dat al die trends en hypes de aandacht wegnemen van goed-onderbouwde informatie waarmee je daadwerkelijk gezondheidswinst boekt, en daarnaast ondermijnt deze trend het vertrouwen in de wetenschap en de echte experts. Je wordt namelijk echt niet gezonder van elke dag een lepel dure kokosvet, maar door over te gaan op het gezonde eetpatroon wat we in ons boek aanbevelen kunnen naar schatting 80% van alle gevallen van coronaire hartziekten (zoals hartaanvallen), 75% van beroerten, 90% van diabetes type 2, en 30 tot 50% van alle gevallen van kanker voorkomen worden. Dat is dus iets anders dan gezondheid zien als ‘lekker in je vel zitten’ of ‘voldoende energie hebben’.”

Mensen zijn op zoek naar regels en houvast. Welke praktische handvatten zijn nou echt bruikbaar?

“We hebben het volledige advies uit ons boek samengevat tot de volgende zin: een gezond eetpatroon bevat voldoende groenten, fruit, volkorengranen, noten, peulvruchten, vloeibare oliën, melkproducten, gevogelte en vis, en bevat weinig rood en bewerkt vlees, harde vetten, zout, en dranken of andere producten met suiker en zo min mogelijk alcohol.”

In de praktijk komt het neer op deze tips: vervang het grove zeezout door gejodeerd natriumarm zout, kies de volkorenvariant van brood, ontbijtgranen en pasta, verruil die suikerrijke melkproducten voor producten zonder suiker, drink thee in plaats van frisdrank, vervang eens aardappelen door bonen en linzen, en bak in olie in plaats van boter. Zorg dat dingen die wat lastiger zijn om te veranderen (zoals het eten van meer groenten en minder ultra-processed foods), makkelijk worden: zet bijvoorbeeld de snoeptomaatjes op je bureau en neem altijd wat noten of fruit mee als snack tussendoor.”

Wat is de hardnekkigste fabel die jullie tegenkomen op het gebied van voeding?

“Vooral het idee dat ‘natuurlijke’ voedingsmiddelen zoals boter en ongeraffineerde suikers als palmsuiker, kokosbloesemsuiker, honing of agavesiroop gezonder zouden zijn dan hun bewerkte alternatieven (margarine en kristalsuiker) is erg hardnekkig. Maar ook fabels als dat je van koolhydraten dik wordt en sommige sapjes ‘detoxen’ kom je ondanks gebrek aan bewijs ook overal nog tegen.”

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

In het boek pleiten jullie vóór mayonaise, hoe zit dat precies?

“Mayonaise kan in een bepaalde context een gezond alternatief zijn voor andere voedingsmiddelen. Het is altijd onterecht als ongezond bestempeld in een tijdperk waarin vet de grote boosdoener was. Maar terwijl iedereen lyrisch is over koud geperste olijfolie, denken we nooit aan mayonaise als een bron van gezonde vetten, terwijl ze behoorlijk op elkaar lijken. Het is gemaakt van raapzaadolie, azijn, eigeel en water en bestaat voornamelijk uit gezonde onverzadigde vetten. Het vervangen van verzadigd vet (bijvoorbeeld uit boter) door onverzadigd vet (bijvoorbeeld uit margarine) is gunstig voor het cholesterol. En mayonaise lijkt ook nog eens gunstiger voor het cholesterol dan margarine. Maar ook andere smeersels op basis van plantaardige olie zoals hummus, 100% pindakaas, notenpasta, baba ghanoush en pesto zijn gezonde varianten voor op een toastje.”

Af en toe een patatje mét

Is zuivel echt de duivel en moeten we en masse aan de soja?

“Zoals je in ons boek kan lezen is gezondheid geen zwart-wit kwestie en hangt het af van de context waarin je het eet en je totale eetpatroon. Veel van die extreme standpunten over voedingsmiddelen zijn niet goed onderbouwd. Dat geldt ook voor zuivel. Een glas melk of een bakje kwark is zeker niet de duivel. Het lijkt redelijk neutraal te zijn voor de gezondheid (er zijn gunstige relaties tussen melk en darmkanker en tussen yoghurt en diabetes gevonden) en het is in Nederland een belangrijke bron van voedingsstoffen. Maar het is niet essentieel voor je gezondheid, je kan ook zonder als je wilt, als je totale voedingspatroon maar voldoende voedingsstoffen levert. Dan is sojamelk bijvoorbeeld een goed alternatief (als het niet bomvol zit met toegevoegde suiker).”

Waar moeten we naar kijken als we een etiket lezen?

“Op de allergezondste voedingsmiddelen zoals groenten, fruit, verse vis en gevogelte, thee, koffie, volkoren granen en bonen zit vaak geen etiket, of het bestaat uit slechts 1 ingrediënt. Als er wel een etiket op zit (zoals bijvoorbeeld muesli, brood, of kant-en klare gerechten) kies dan voor producten zonder toegevoegde suiker of palmvet, zo min mogelijk zout en gemaakt van volkorenmeel.”

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Is het beter drie grote maaltijden te eten, zes kleine of maakt het niet uit?

“Er is geen bewijs dat het uitmaakt voor je gezondheid hoeveel maaltijden je per dag eet. Eet gewoon als je honger hebt, van rondlopen met honger word je niet gelukkiger (en je omgeving ook niet) en je maakt dan ook sneller ongezonde keuzes. Hoe snel je honger hebt na een maaltijd verschilt per persoon, je kan het beste zelf uitvogelen wat voor jou het beste werkt.”

Heeft het zin om vitaminepillen en voedingssupplementen te slikken?

“Het heeft alleen zin om een supplement te slikken wanneer er een vitaminetekort bij je is vastgesteld door de dokter, je zwanger bent of wilt worden (foliumzuur), als je een pasgeboren baby bent die moedermelk drinkt (vitamine K), wanneer je over de 50 bent of overdag niet in de zon komt (vitamine D) of veganistisch eet (vitamine B12). In alle andere gevallen is een gezond eetpatroon voldoende, daarmee krijg je alles in voldoende mate binnen. De (deficiëntie)ziektes die voorkomen als gevolg van een tekort aan deze vitamines, zoals scheurbuik en beriberi, komen in Nederland nauwelijks voor. Mensen die supplementen slikken zijn bovendien niet gezonder, terwijl het slikken van hooggedoseerde vitaminepillen zelfs schadelijk voor de gezondheid kan zijn.”

Wat eet je zelf als diner als je om half acht ‘s avonds na een drukke werkdag thuiskomt?

“Mijn avondeten bestaat altijd uit een grote berg groenten (van broccoli en courgette tot knolselderij en waterkers), met daarbij bonen, linzen of quinoa, en af een toe een stukje vegetarische vleesvervanger, kip of (duurzaam gevangen) vis.”

Marijke Berkenpas, Gaby Herweijer, Jolien Klamer en Liesbeth Smit – Eet als een expert. 175 bladzijden, € 19,99.

Meer lezen?

Spoedcursus wetenschappelijk lezen: zodat je zelf zin van onzin kunt scheiden

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Joanne Wienen

Joanne Wienen is freelance redacteur voor BEDROCK, Glamour en andere opdrachtgevers. Ze is regelmatig de dupe van haar eigen extreme grillen, waardoor koffie opeens in de ban moet of ze alleen nog maar tweedehandskleding mag kopen. Doordat ze deze uitdagingen nooit heel lang volhoudt, blijft ze eeuwig op zoek naar het geheim van een gezond en gebalanceerd leven. Houdt niet van koken, wel van kokos.

Meer Bedrock

Uitgebreid dineren tijdens de feestdagen? Zo voorkom je een energiedip

We hebben een eigen sapje!

Ik dronk 40 dagen geen alcohol en uh… tja…

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

Waarom solo uit eten gaan geweldig is (en jij het ook zou moeten proberen)

Eet deze bonen en verlaag je bloeddruk (en nog meer voordelen)

Eten wat je wil en tóch slank blijven? Eet volgens de oorspronkelijke leer van Boeddha

Niet zo’n fan van kamperen? Dit is waarom je het vaker zou moeten doen