Talent: bestaat dat eigenlijk wel? – Bedrock
#psychology - Tom Hofland

Talent: bestaat dat eigenlijk wel?

Kinderen die niet als 'talentvol' worden gezien kunnen zich soms niet tot hun volle potentie ontwikkelen

the phoney club

Toen ik op de basisschool mijn eerste verhaaltje schreef werd mijn juf Annika (niet haar echte naam) razend enthousiast. Het verhaal heette ‘Timmy Joker en het magische zwembad’ en was in essentie een slechte rip-off van Harry Potter, verzonnen door een 9-jarige. Boven de met Word-Art gemaakte titel schreef Annika ‘Prachtig verhaal Tom. Je hebt echt talent.’ Dikke kans dat Annika een soortgelijke opmerking boven elk verhaal schreef, maar in mij was een idee ontsprongen. Het idee dat ik talent had om schrijver te worden.

Maar wat is talent in godsnaam? Ga bij jezelf na: er zal ongetwijfeld iets zijn waarin je beter presteert dan anderen. Of dat nu snelwandelen, wiskunde of gehaktballetjes draaien is. Er is altijd wel iets te vinden waar jij in excelleert. Maar hoe komt dat? Vaak plakken we daar direct het etiketje talent op. Maar waar hebben we het dan eigenlijk over?

Even terug in de tijd

Horatius, een van die oude Grieken, geloofde al in het idee van talent. Hij schreef rond 19 v.Chr. in zijn boek ‘Ars Poetica’ dat als dichters goed zijn, dit komt omdat dit in hun natuur zit. Dit is vaak wat wij onder talent verstaan: goed zijn in iets wat van nature, dus bij je geboorte, al in je zit.

Tegelijkertijd schreef Horatius ook dat je dat talent wel moest ontwikkelen, door bijvoorbeeld veel te oefenen. Talent hebben en oefenen waren volgens hem even belangrijk, maar zonder talent kon je beter niet proberen een dichter te worden.

Dit idee van een aangeboren talent is nooit meer uit ons systeem verdwenen. Let maar eens op hoe vaak het om je heen gezegd wordt. Het is deel van onze cultuur. We hebben niet voor niets een overkill aan ‘talentenjachten’ op televisie. Maar we zien het niet alleen op TV: ook selectieprocedures voor bijvoorbeeld kunstopleidingen spreken vaak van talent (en als je het niet hebt, kun je naar je opleiding fluiten).

Goed dus om de bevindingen van onze vriend Horatius even in twijfel te trekken en te kijken of er überhaupt bewijzen zijn dat er zoiets als talent bestaat.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Om duidelijk te maken wat we met talent bedoelen kunnen we talent in vijf kenmerken onder verdelen:

  1. Talent is genetisch bepaald.
  2. De effecten laten zich misschien pas op latere leeftijd zien, maar moeten in de kindertijd al aantoonbaar aanwezig zijn.
  3. Deze vroege aanwijzingen moeten latere uitzonderlijke prestaties voorspellen.
  4. Een minderheid van de mensen is getalenteerd (als iedereen het is, is het gewoon normaal).
  5. Talenten zijn domeinspecifiek. Oftewel: je bent niet goed in alles, maar bijvoorbeeld alleen in muziek.

Als al deze punten gelden, zou je dus kunnen zeggen dat iemand talent heeft.

Leuk. Maar bestaat het wel?

Nee, claimen drie psychologen, Howe, Davidson en Sloboda eind jaren 90’. Zij beroepen zich daarbij onder andere op een onderzoek onder leerlingen van een Britse muziekschool. Wat bleek? De als talentvol aangewezen muzikanten moesten even lang oefenen om te kunnen slagen voor de examens als de muzikanten die niet per se als talentvol werden gezien. De conclusie: succesvolle leerlingen zijn succesvol omdat ze meer studeren, niet omdat ze meer talent hebben.

Maar wat zeggen we dan over iemand als Mozart, van wie gezegd werd dat hij als kind al een groot componist was? Psycholoog Robert Weisberg uit Philadelphia meent dat alle grote componisten lange oefentijden achter de rug hadden, ook Mozart. Hij haalt hierbij aan dat pas het negende pianoconcert van Mozart als een meesterwerk wordt beschouwd, geschreven toen Mozart al 21 jaar oud was. Aangezien hij vrijwel zijn hele leven met muziek bezig was, moeten we daar niet te veel van opkijken.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Kon jij dan ook net zo goed worden als Mozart, mits je maar op tijd begonnen was? De psychologen suggereren van wel, maar erkennen tegelijkertijd ook dat het niet te controleren valt. Het is simpelweg ondoenlijk om het te testen. Je kunt namelijk een kind dat totaal niet van muziek houdt niet dwingen om er net zo veel tijd aan te besteden als een jonge Mozart.

Toch krijgen de psychologen ook kritiek. Een voorbeeld hiervan is het zesjarige ‘wonderkind’ Derek die als zanger en instrumentalist zo goed was dat hij een betalend publiek wist te trekken. Hij had nooit les gehad en kwam niet uit een muzikaal gezin. Zijn belangrijkste drijfveer om muziek te maken was het plezier dat hij er zelf uithaalde. Sloboda zegt dat in dit soort gevallen een zeer specifiek muzikaal geheugen of intelligentie een rol speelt. Zijn ‘tegenstanders’ vinden dit een bewijs voor een ‘domeinspecifieke vaardigheid’ oftewel: een talent.

Het bestaan van talent is dus niet definitief ontkracht, maar volgens de bovengenoemde psychologen is het slim om het idee ‘talent’ sowieso uit onze maatschappij te helpen. Kinderen die als getalenteerd worden gezien krijgen misschien wel meer aanmoediging, maar veel andere kinderen, waarbij niet meteen van talent wordt gesproken, zullen nooit gemotiveerd worden om bijvoorbeeld goed te worden in snelwandelen, wiskunde of gehaktballetjes draaien. Dit terwijl ze na genoeg oefening waarschijnlijk net zo goed zouden kunnen worden als hun talentvolle leeftijdgenoten.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Tom Hofland

Tom is schrijver bij Uitgeverij Querido en maakt televisie- en radiopogramma's voor de VPRO. Nuchter en ongelovig is hij toch gefascineerd door onze relatie met het mystieke; het ongrijpbare. Zo maakte hij in 2015 een webserie voor de VPRO over Nederlandse mythen en sagen. Tom werkt mee aan Het leven, een gebruiksaanwijzing (VPRO/Solaparola) een radioprogramma en podcast over de grote levensvragen als Hoe het goede te doen? Overigens is hij net als iedereen bang in het donker.

Meer Bedrock

Ben je creatief? Dit gebeurt er in je brein

Houd een dagboek bij en merk meteen deze voordelen

Heb je deze drie eigenschappen? Dan krijg je eerder goede ideeën

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld