Waarom we van verhalen houden én ze graag vertellen – Bedrock
#psychology - Tom Hofland

Waarom we van verhalen houden én ze graag vertellen

Iedereen houdt van verhalen. Maar waarom eigenlijk?

alisa andrei

De boekenmarkt trekt weer aan, e-readers zijn geen vreemde eenden meer en ook podcasts en luisterboeken zijn bezig met een regelrechte opmars. Daarnaast lijkt de filmindustrie maar niet te krimpen en komen nieuwe bioscopen nog steeds als paddestoelen uit de grond. Of het nu een anekdote van een goede vriend, een boek of een film is: we houden van verhalen.

Mensen houden zelfs zo veel van verhalen dat ze ze overal in zien, zelfs als ze er niet zijn. In een Amerikaans onderzoek uit 1944 kregen 34 studenten een korte film te zien waarna ze werden gevraagd te beschrijven wat er in de film gebeurde. De film liet twee driehoeken zien en een cirkel die daartussen bewoog. Het enige andere object in beeld was een stilstaand vierkant waarvan één zijde ontbrak.

Wat bleek? Slechts één van de studenten zag de film voor wat het was: geometrische figuren die bewogen of stilstonden. De rest van de participanten verzonnen complete verhaallijnen die de vormen meegemaakt zouden moeten hebben. Een groot deel van de studenten zag in de driehoeken twee mannen die vochten en in de cirkel zagen ze een vrouw die voor één van de mannen probeerde te vluchten. In plaats van koude geometrische vormen te zien kregen de objecten gevoelens en doelen toegekend.

Maar waar komt deze passie voor het verhaal vandaan? Waarom voelen we de noodzaak elkaar verhalen te vertellen die, in veel gevallen, niet eens echt hebben plaatsgevonden?

Overlevingsmechanisme

Een veel beschreven theorie is dat, toen we nog in wolvenhuiden achter mammoeten aanrenden, verhalen noodzakelijk waren voor ons voortbestaan. Als ik jou kan vertellen dat tante Truus door een beer is opgegeten aan de voet van de berg, hoef jij niet zelf met gevaar voor eigen leven naar die plek om te weten dat het slecht met je zal aflopen. Of Tante Truus nu echt daar werd opgegeten is niet meer belangrijk: het idee alleen al is genoeg om ons waakzaam te maken.

Wie goede verhalen kon vertellen (en vooral ook: wie goed kon luisteren) had dus een evolutionair voordeel over degene die niet zo veel fantasie hadden. Het idee is dat die fantasieloze holbewoners allemaal het lot van tante Truus hebben gevolgd en de verhalenliefhebbers onder ons daardoor zijn blijven leven. Dit zou verklaren waardoor het overgrote deel van de bevolking enorm van verhalen houdt.

Naar je favoriete sprookje luisteren

Schrijfster Margaret Atwood vertelt in een interview dat bekend is dat mensen veel sneller informatie tot zich kunnen nemen als het ze in een verhaal wordt gebracht, dan wanneer ze cijfers, feiten of grafieken krijgen te zien. “De cijfers en statistieken zijn belangrijk” zegt ze, maar “het verhaal is datgene wat de mensen raakt.” Volgens Atwood zijn verhalen niet puur rationeel, maar ook niet puur emotioneel, en dat is precies wat wij als mensen ook zijn.

Het lezen van een verhaal (of kijken naar een film) zorgt ervoor dat we de emoties en spannende situaties van de personages naar wie we kijken meemaken, terwijl we toch een veilige afstand kunnen bewaren. Onderzoekers in Spanje hebben een theorie dat wanneer wij naar verhalen luisteren, de delen in ons brein activeren die ook zouden activeren als wij de gebeurtenissen echt zouden meemaken. Daarom voelen we angst bij een horrorfilm en verdriet bij een goed geschreven drama.

Het kijken van films en lezen van verhalen zorgt er voor dat wij ons kunnen inleven in situaties die we normaal gesproken niet snel zouden meemaken.

Wij mensen zijn empathische wezens, en het blijkt keer op keer (als ik mijn zusje weer zie huilen bij een film) dat we net zo goed met fictieve als met echte mensen willen meevoelen. Of zoals Atwood in het interview zegt: “Verhalen zijn wat ons menselijk maakt.”

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Waarom iedereen over de empathiemuur zou moeten klimmen (en hoe je dat doet)

Een lijst met podcast tips: helemaal opgaan in grappige en mooie verhalen on-the-go

Zwarte Piet: hebben we het hier werkelijk nog over?

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

Hoe empathie de wereld kan veranderen

We worden allemaal doodongelukkig door het streven naar perfectie

Oordeel over een ander? Dat gaat over jou

Dit is het verschil tussen empathie en sympathie (hint: sympathie is een stuk minder leuk)