Zo halen we het beste uit onze kinderen (ban bijvoorbeeld negatieve gedachten uit het klaslokaal) – Bedrock
#psychology - Joanne Wienen

Zo halen we het beste uit onze kinderen (ban bijvoorbeeld negatieve gedachten uit het klaslokaal)

Breng ze al vroeg vertrouwen in het eigen kunnen bij

Samen met tientallen andere leerlingen zit ik gespannen achter een tafeltje in een grote gymzaal. Mijn handpalmen zweten. Ik voel me paniekerig. Voor me ligt een papier volgekrabbeld met onbegrijpelijke formules en cijfers. Dan schrik ik wakker.

Met wie ik mijn nachtmerrie ook deel, overal krijg ik blikken van herkenning. Wiskunde is misschien wel een van de meest gehate vakken op de middelbare school. Sinds ik mijn examen met hakken over de sloot gehaald heb, gebruik ik zelfs voor simpele optelsommen de rekenmachine op mijn telefoon. Het gebruik van wiskundige formules weet ik in mijn leven behendig te omzeilen. Ik heb gewoon geen wiskundeknobbel, vertel ik mezelf al sinds jaar en dag.

Hoewel een scenario waarin ik me tot wiskundig genie ontpop zeer onwaarschijnlijk is, stuitte ik onlangs op een aantal onderzoeken waardoor ik me afvroeg of het ook anders had kunnen lopen. Misschien was het niet mijn gebrek aan wiskundig talent dat een belemmering was, maar was het feit dat ik uberhaupt gelóófde dat er een belemmering was, dat mij tegenwerkte in de schoolbanken.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Je bent zo getalenteerd als je zelf gelooft

Zo is er een experiment van Stanford-psycholoog Carol Dweck geweest waarbij kinderen uit groep 8 een tijdlang te horen kregen dat intelligentie geen vaststaand gegeven is, maar dat het brein een spier is die met voldoende training steeds sterker (en dus slimmer) wordt. Hun wiskundecijfers, die al een hele tijd daalden, stegen opeens weer. De cijfers van kinderen die alleen les kregen in de juiste studiemethode bleven gewoon dalen. Dat betekent dat alleen al het dénken dat je tot meer in staat bent, ervoor zorgt dat je beter presteert.

Wat als een lerares zegt: ‘ik geloof in jou’

Ook een onderzoek waarbij een lerares Engels de opstellen van jonge, donkere studenten beoordeelt, toont aan dat een héél kleine ervaring grote invloed kan hebben op een kind. In dit experiment kreeg elke student feedback op de tekst, maar bij de ene helft schreef de lerares nog iets extra’s. Namelijk dat ze veel vertrouwen had in de student in kwestie en het zeker zou lukken aan haar hoge eisen te voldoen als hij of zij maar hard genoeg zou werken. Maar liefst 88 procent van die leerlingen verbeterde hun opstel vervolgens aanzienlijk. Slechts eenderde van de andere groep deed hetzelfde.

vertrouwen hebben in je eigen kunnen

Aandacht voor waarden

Nog een voorbeeld: kinderen uit groep 8 moesten een tijdlang opstellen schrijven over de normen en waarden die belangrijk voor ze waren, zoals tijd doorbrengen met familie en vrienden. Opvallend genoeg had deze oefening op de resultaten van witte studenten geen invloed, maar donkere en Latino studenten presteerden vervolgens zoveel beter dat de Achievement Gap met veertig procent afnam.

Ban negatieve gedachten uit het klaslokaal

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Hoe kan het nou dat zulke kleine oefeningen en zinnen zo’n grote invloed hebben, terwijl andere veel intensievere strategieën als bijles minder effectief zijn? Deze methoden gaan allemaal de strijd aan met negatieve gedachten die kinderen kunnen hebben. Dat ze dom zijn bijvoorbeeld, niet op de juiste plek zitten/er niet bij horen of deel uitmaken van een (bevolkings)groep die door mensen als ongewenst of dom wordt gezien. Deze kleine oefeningen brengen kinderen zelfvertrouwen bij, waardoor hun sociale en intellectuele ontwikkeling een boost krijgt.

Het derde experiment zorgt er bovendien voor dat de leerlingen naar zichzelf (en hun toekomst) kijken vanuit hun eigen waarden in een schoolse situatie. In films als ‘Freedom writers’ (met Hilary Swank) wordt deze theorie mooi geïllustreerd. De film vertelt het waargebeurde verhaal van een lerares Engels in een probleemwijk. Ze krijgt haar ongeïnteresseerde leerlingen door slimme en ongebruikelijke lesmethoden zo ver om beter te presteren.

Als kinderen ineens zevens en achten halen in plaats van vijven en zessen, zullen ze eerder moeilijkere vakken kiezen én omgaan met gelijkgestemde studenten.

Succes leidt tot succes

Het effect van al deze onderzoeken is het grootst op donkere en Latino studenten. We leven nu eenmaal in een maatschappij waarin leraren eerder bevooroordeeld zijn richting minderheden. Het is lastig te begrijpen voor mensen die hier nooit mee te maken zullen hebben, maar voor hen kan school een vijandige omgeving zijn. Maar wanneer deze studenten zich gewaardeerd voelen, zelfvertrouwen wordt bijgebracht en positief worden gestimuleerd, zullen zij eerder geneigd zijn hun best te doen.

En succes leidt tot succes. Als kinderen ineens zevens en achten halen in plaats van vijven en zessen, zullen ze eerder moeilijkere vakken kiezen én omgaan met gelijkgestemde studenten. Volgens David Kirp, psycholoog aan de Berkeley Universiteit van California, hebben de studenten die op de basisschool over hun belangrijkste waarden hadden geschreven daar nog steeds profijt van. Twee jaar later haalden deze groep nog betere cijfers en hadden de leerlingen vaker plannen om een vervolgstudie te doen dan klasgenoten die over neutrale onderwerpen hadden geschreven.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Breng kinderen al jong vertrouwen in eigen kunnen bij

Natuurlijk zijn deze oefeningen geen wondermiddeltje, geen kant-en-klare oplossing voor succes in het klaslokaal. Of leerlingen succesvol worden, heeft met veel meer factoren te maken. Een van de grootste daarvan is nog wel het kwaliteit van het onderwijs. Als kinderen dan wordt bijgebracht dat ze hun eigen toekomst en succes zelf in de hand hebben door slim gebruik te maken van kansen op school, moeten die kansen er wel zijn. Ze worden geen topbioloog als de biologieles sowieso al middelmatig is. Ze leren niet kritisch te denken als de school dat geen prioriteit maakt. Laat staan dat deze kleine oefeningen de vernietigende effecten van armoede en discriminatie ongedaan kan maken. Maar toch, deze experimenten kosten nauwelijks tijd, geen geld en zijn wel van grote invloed op het leven van studenten. Het proberen waard.

Meer lezen?

Wat we kunnen leren van het Finse onderwijssysteem

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Joanne Wienen

Joanne Wienen is freelance redacteur voor BEDROCK, Glamour en andere opdrachtgevers. Ze is regelmatig de dupe van haar eigen extreme grillen, waardoor koffie opeens in de ban moet of ze alleen nog maar tweedehandskleding mag kopen. Doordat ze deze uitdagingen nooit heel lang volhoudt, blijft ze eeuwig op zoek naar het geheim van een gezond en gebalanceerd leven. Houdt niet van koken, wel van kokos.

Meer Bedrock

6 ongezonde gewoontes in liefdesrelaties (en hoe dat beter kan)

Ik was niets meer waard, vond ik

Waarom solo uit eten gaan geweldig is (en jij het ook zou moeten proberen)

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

Hoe smartphones relaties op de proef kunnen stellen

Het liefst gilde ik ‘ROT OP!’ Maar toch moest ik weer verplicht wandelen

Dit is precies waarom we vaker bang moeten zijn

De Amsterdamse Mavo is de eerste humanistische school in Nederland