Waarom gedachtes als ‘je bent wat je bent en daar kun je niets aan doen’ je enorm beperken – Bedrock
#psychology - Rolien Sandelowsky

Waarom gedachtes als ‘je bent wat je bent en daar kun je niets aan doen’ je enorm beperken

Waarom het goed is je vaste denkpatronen over jezelf te doorbreken

Matthew Wiebe

Eén van de mooie dingen die vriendschap je geeft is inzicht in je eigen gedrag en denkwijze. Volgens Harvard’s professor in de Chinese filosofie Michael Puett bestaat er niet zozeer iets als een vaststaand karakter, maar identificeren we ons met ingesleten patronen die we ons eigen hebben gemaakt. Denk aan statements als “ik word snel verliefd” of “ik heb een kort lontje”. De zogezegde vaststaande ‘ik’ waar dat op van toepassing is bestaat volgens Puett niet.

Hij beargumenteert dat we allemaal ‘messes’ zijn, hoopjes emoties en verlangens, en dat we in elkaar bepaalde reacties uit de mess trekken wanneer we interacteren. De reactie die iemand bij je naar boven haalt zegt evenveel over jou, als over de persoon waarmee je bent. Daarnaast willen we graag authentiek zijn, trouw aan ons eigen ‘zelf’, maar het enige dat we doen is loyaal zijn aan een verzameling patronen. We concluderen te snel dat iets bij ons past, waardoor we ons enerzijds uit luiheid en gemak hetzelfde blijven gedragen, maar ook overdadig verantwoordelijk voelen voor het effect dat een ander op ons heeft. Bovendien beperken we onszelf om alles te kunnen zijn wat we willen, door overal met een reeds vastgestelde identiteit onder de arm tevoorschijn te komen.

met jezelf bezig zijn

Terug naar de vrienden, want als we het hebben over patronen zijn vrienden de beste spiegel die je je kunt wensen. Enerzijds omdat ze je met een vriendelijk doch argwanend gezicht aankijken als je voor de vijfde keer in een maand opbiecht dat je weer echt verliefd bent geworden, anderzijds omdat ze op je lijken en dus veel van dezelfde patronen vertonen als jij.

Wij talende mensen creëren namelijk verhalen in ons hoofd

Bezoek aan een lievelingsvriendin aan de andere kant van de wereld doet me realiseren dat een jaar van elkaar gescheiden zijn niet resulteert in andere gedragingen. In haar belevenissen herken ik een patroon dat ik zelf ook pijnlijk vaak toepas, maar er bij haar een stuk makkelijker uitfilter dan bij mezelf. Een patroon dat we allemaal wel kennen, namelijk het romantiseren van verwachtingen.

Wij talende mensen creëren namelijk verhalen in ons hoofd. Verhalen over ons leven, over de liefde, over vriendschappen, over succes op de werkvloer, over familie, over onszelf. Verhalen waarin we uiteraard zelf de hoofdrol spelen, en bijrollen uitdelen aan zij die daar geschikt voor lijken. Al voordat zo’n bijrol officieel ten tonele verschijnt, hebben we onbewust een script uitgeschreven vol gewenste gedragingen en uitingen van de rol in kwestie. We zoeken banen en mensen die matchen met onze patronen; werk dat uitdagend, flexibel, prikkelend en veranderlijk is, vrienden die energiek, open, tolerant en grappig zijn, liefde die spannend, slim, gevat en querky is en we verwachten onze familie veilig, ondersteunend en warm te zijn.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

De bijvoeglijk naamwoorden mag je naar behoeve veranderen, maar onbewust koersen we allemaal vanuit een ingesleten wensenpakket. We vergeten af en toe alleen te beseffen dat de wens al bestaat voordat de mens om de hoek komt en dat de vorm die de wens aanneemt volgens Puett niet voortkomt uit zelfkennis, maar zelfbeperking. Optimistische romantiek blijkt een zenuwslopende inslag te zijn. Vanuit heimelijke potentie knijpen we een oogje dicht als iemand net iets meer storende karaktereigenschappen heeft dan we hadden gehoopt. We richten ons gedwee op de positieve aspecten van ons werk en moffelen de zenuwslopende onder het bureau met het idee dat niet alles altijd leuk kan zijn.

Maar als we niet langer kunnen bagatelliseren of wegmoffelen barst de bom en nemen we het de mens of baan in kwestie kwalijk niet aan de wens te blijken voldoen. Terwijl mens of functie nooit gepretendeerd hebben iets anders te zijn geweest! Het was ons eigen filter, onze eigen romantische wensenfabriek die ervoor koos alleen de pastelkleurige aspecten van ons netvlies te laten raken.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

We hebben namelijk een plaatje van hoe iets, iemand of een situatie moet zijn, en duwen liever net zo lang tot het enigszins past, dan toe te geven dat we zelf een verkeerde inschatting hebben gemaakt. In het gesprek over de liefde met mijn Australische kompaan zag ik telkens een peuter voor me die een vierkant puzzelstukje in een driehoekige opening probeert te rammen. Maar dan met lang blond haar en een meter benen. Het zijn onze patronen die onze wensen bepalen, en ons ervan weerhouden te zien wat er werkelijk schuilt in dat hoopje ‘mess’ tegenover ons. Als we de theorie van Puett voor waar aannemen, zullen we niet alleen onze gedachten over onszelf als vaststaande entiteit moeten doorbreken, maar ook die van ons wensenpakket, en uiteindelijk onze gekleurde gedachten over een ander.

Wat dan weer helemaal in het plaatje van de optimistische romanticus past, want als geen ‘ik’ een vaststaand feit is, schuilt er ineens weer zoveel potentie in iedereen…

Lezen: ‘The Path’ van Michael Puett, of kijk een fragment van zijn lezing tijdens Brainwash Festival vorige maand.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Waarom we continu zoeken naar afleiding (en hoe je dit patroon doorbreekt)

Tijd om niet meer bang te zijn: een simpele oefening om angsten te overwinnen

De wijsheid van onzekerheid volgens Alan Watts

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

Ben je jezelf even helemaal kwijt? 6 tips die je kunnen helpen om weer jezelf te zijn

Een checklist: Zo weet je of je hoogsensitief bent

Vergeet mindfulness: de zoektocht naar jezelf brengt je nergens

Je patronen veranderen is hard werken (dit is hoe je begint)