Een pleidooi voor rituelen: op zondag de winkels dicht, graag – Bedrock
#spirituality - Tom Hofland

Een pleidooi voor rituelen: op zondag de winkels dicht, graag

Waarom rituelen je besef van de tijd versterkt

Caleb George

Toen ik nog een klein Tommetje was, ergens in de jaren ’90, was mijn leven vrij duidelijk. Maandag t/m vrijdag ging ik naar school en in het weekend was er een bakje chips en mocht ik ietsje later naar bed. Op zaterdagavond was er ‘Oppassen!’ op TV en op zondagmorgen keek ik Villa Achterwerk. Oja, op woensdag kon je langer spelen want dan was je eerder vrij.

Dat waren wel zo ongeveer de hoogtepunten van mijn week. Er was een hoge mate van regelmaat en het leven werd op die manier overzichtelijk voor mij ingericht. Nu ik 26 ben kijk ik daar met een (hoogstwaarschijnlijk geromantiseerde) weemoed op terug.

Langzaam veranderde alles. Ik ging naar de middelbare school, waar de lestijden ineens niet meer zo vast en vanzelfsprekend waren. Ook mijn andere regelmaat verdween: ik mocht zelf mijn bedtijden bepalen, de supermarkt was nu ook op zondag open en zelfs mijn televisieschema was niet meer heilig: tegen het einde van mijn middelbare schoolcarrière werd ‘Uitzending gemist’ populair. Aan het begin van mijn studententijd probeerde ik nog wanhopig elke zondag naar ‘Boeken’ met Wim Brands te kijken, maar toen de kabel van de TV kapot ging was ook dat voorbij. Ik kon alles toch op mijn computer terugkijken. Die kabel is nooit meer gerepareerd.

Ik merk dat ik naarstig verlang naar rituelen op vaste dagen en tijden

Nu werk ik als freelancer en bepaal ik zelf de inhoud van mijn dagen. Ik kan alles van TV terugkijken waar en wanneer ik maar wil en er is elk moment van de dag wel ergens een supermarkt open. Eerst voelde dit alles als een genot. Maar nu merk ik dat ik naarstig verlang naar rituelen op vaste dagen en tijden. Als je denkt ‘je bent 26 en begint nu al de oude lul uit te hangen’ moet ik je min of meer gelijk geven. Het voelt ook wel alsof ik niet mag zeuren om de luxe waarin ik leef. Maar als ik je uitleg waarom ik zo naar die rituelen verlang zul je me misschien begrijpen.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Doordat we alles op elke dag kunnen ondernemen ziet elke dag er min of meer hetzelfde uit. In principe zijn zaterdag en zondag nog ons weekend, maar voor velen van ons die zelfstandig of flexibel werken is dat al lang niet meer zo. De dagen van de week gaan geen speciale functie meer voor ons hebben in de toekomst, maar moeten we daar blij mee zijn?

Het gevoel van tijd, en dat deze verstrijkt, verlies ik langzaam uit het oog. Dit gaat zweveriger klinken dan ik wil, maar ik kan me herinneren dat dagen een bepaald gevoel gaven. Af en toe hoor ik nog iemand zeggen: ‘Ik heb echt een zondag gevoel’. Dat gevoel, van die zondag, dat geeft me rust en een kader. Dat plaatst mij ergens op de tijdlijn van mijn leven, om het maar met grote woorden te zeggen. Deze gevoelens zijn iets waarvan ik me afvraag: hoe lang gaan we ze nog voelen? Juist dat ‘Ah, het is weer woensdag/vrijdag/zondag’ gevoel laat ons merken dat de tijd verstrijkt en dat de weken, maanden en jaren langzaam voorbij gaan. Rituelen op vaste dagen, al is het maar een TV programma kijken, kunnen ons houvast en stabiliteit geven in een tijd die ongelimiteerde flexibiliteit van ons vraagt.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Daarom hecht ik zo veel waarde aan bijvoorbeeld Kerst of Koningsdag. Niet omdat ik gelovig of koningsgezind ben, maar omdat ze onze dagen weer een tijdsaanduiding geven. Een tijdsanker in de lange adem van ons leven. Misschien ben ik een jonge romanticus die heimwee heeft naar een verloren tijd zoals zo velen. Natuurlijk was het vroeger beter en is de vooruitgang niet te stoppen. Maar voordat ik zwicht en toegeef aan deze nieuwe wereld wil ik het proberen: meer tijdgebonden rituelen in onze maatschappij! Dus maak die herfsttafel, hang die kerstverlichting op, vier de midzomernacht en blijf op zondag door het bos struinen. Van mij mogen op zondag de winkels weer dicht: om dat tijdsanker te plaatsen, niet om religieuze overwegingen.

elke dag een zondag

Maar laten we vooral ook naar nieuwe tijdgebonden rituelen en tradities zoeken en niet alleen vasthouden aan de rituelen die uit religie voortkomen. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de werken ‘Embracing Melancholy‘ van de Belgische concept-designer Nel Verbeke. Zij maakte een aantal objecten voor in woningen die rituelen moeten uitlokken waardoor je meer stil gaat staan bij de melancholische gevoelens die we allemaal wel eens voelen. Eén van die werken is een zandloper die het verstrijken van tijd en vergankelijkheid lijkt te moeten benadrukken. Bovendien zijn de objecten een lust voor het oog, dus zo kan een ritueel ook nog stijlvol en modern zijn.

Ach, misschien loop ik op de zaken vooruit. Voor nu is die herfsttafel al een prachtig begin.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Tom Hofland

Tom is schrijver bij Uitgeverij Querido en maakt televisie- en radiopogramma's voor de VPRO. Nuchter en ongelovig is hij toch gefascineerd door onze relatie met het mystieke; het ongrijpbare. Zo maakte hij in 2015 een webserie voor de VPRO over Nederlandse mythen en sagen. Tom werkt mee aan Het leven, een gebruiksaanwijzing (VPRO/Solaparola) een radioprogramma en podcast over de grote levensvragen als Hoe het goede te doen? Overigens is hij net als iedereen bang in het donker.

Meer Bedrock

De maandagochtend-rituelen van José Woldring

De maandagochtend-rituelen van Hanna Verboom

Vroeger was alles beter: waarom nostalgie soms zo lekker voelt

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

De maandagochtend rituelen van Bedrock’s hoofdredacteur Nina Pierson

Vergeet mindfulness: de zoektocht naar jezelf brengt je nergens