Dit is precies waarom we vaker bang moeten zijn – Bedrock
#psychology - Tom Hofland

Dit is precies waarom we vaker bang moeten zijn

Angst is iets wat we logischerwijs vermijden, maar in bepaalde mate kan het grote voordelen hebben

The Phoney Club

Het lag in de lijn der verwachting dit jaar, maar het is bevestigd: de winter komt er weer aan. De dagen zijn steeds korter en in het duister zoeken we de gezelligheid op. Maar de lange nachten lenen zich ook nog voor iets heel anders: spookverhalen.

Er zit iets in de mens wat ons, of in ieder geval veel van van ons, doet verlangen naar verhalen over het gruwelijke. Of dat nu verhalen zijn die we van vrienden en familie horen of films die we in de bioscoop kijken: we vinden het heerlijk om te griezelen. Totaal onlogisch, want spookverhalen bevatten alles wat we in het dagelijks leven liever willen vermijden (oude tochtige landhuizen, kettingzagen in de nacht etc).

Die dubbelheid merk ik elke keer ook weer bij mezelf op. Zodra er iemand tijdens een vriendschappelijk potje Yahtzee ineens begint met ‘Geloven jullie in geesten? Want wat de tante van mijn oom laatst toch meemaakte…’ staan mijn nekharen overeind. Alles in mij schreeuwt: ‘stop dit verhaal! Ik wil het niet weten!’

Maar de verhalenverteller weet, net als ik: dit verhaal moet verteld worden. Er is maar één ding erger dan dit verhaal horen, namelijk naar huis gaan zonder te weten hoe het is afgelopen.

Ook enge films zijn voor velen van ons onweerstaanbaar. Natuurlijk hebben we er spijt van dat we ze hebben gezien zodra we in het donker naar huis fietsen, maar tijdens het kijken hebben we genoten. Genoten van de spanning en adrenaline die een levensbedreigende situatie met zich meebrengt terwijl we in ons achterhoofd weten ‘ik ben veilig. Het is niet echt.’

Je hoeft maar een blik te werpen op de lange lijst horrorfilms die dit jaar uitkomen om te zien dat we blijkbaar van angst kunnen genieten. Maar is het ook ergens goed voor?

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Een Britse studie uit 2009 liet 32 mannen en vrouwen een horrorfilm kijken (‘The Texas Chainsaw Massacre’, uit 1974). Hun bloed werd getest en vergeleken met een groep die in een andere kamer niets zat te doen. Wat bleek? De horrorfilmkijkers hadden aanzienlijk hogere aantallen witte bloedcellen, die er voor zouden zorgen dat het immuunsysteem een boost kreeg.

Maar niet alleen fysiek, maar ook mentaal zou griezelen voordelen kunnen hebben. Niemand minder dan Einstein zou ooit gezegd hebben ‘Als je wilt dat je kinderen intelligent worden, lees ze sprookjes voor. Als je wilt dat ze nog intelligenter worden, lees ze dan nog meer sprookjes voor’

slapen met je bedlampje aan

Belangrijk om daarbij op te merken is dat de sprookjes waar Einstein vermoedelijk op doelde niet de lieve ‘happy end’ varianten zijn die we nu kennen, maar de duistere versies die de gebroeders Grimm en Hans Christian Andersen oorspronkelijk schreven. Even ter illustratie: in de versie van Assepoester die de gebroeders Grimm schreven hakt de stiefmoeder de tenen van haar dochters af als zij het muiltje niet passen, waarna hun ogen worden uitgepikt door duiven. Niet bepaald Disney-materiaal.

De verhalen van Andersen en Grimm waren vaak verhalen die dienden als waarschuwing. Verhalen die kinderen moesten beschermen tegen echte dreigingen. Logisch in een tijd waarin vaak maar twee of drie van de zes kinderen in een gezin de volwassenheid bereikte. Maar waarom zouden deze verhalen goed zijn voor onze kinderen?

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Maurice Sendak, schrijver van het bekende ‘Max en de Maximonsters’ (ook bekend als ‘Where The Wild Things Are’) zei ooit, vrij vertaald, in een interview dat ‘de kindertijd niet alleen maar huppelen door een veld met vlinders is. Het is eng om op te groeien en ik voel me geroepen om kinderen mentaal te wapenen.’

De Britse schrijver Neil Gaiman sluit zich daar bij aan. “Als je verhalen wil laten werken –voor kinderen en volwassen- moeten ze angst aanjagen. En je moet overwinnen. Het heeft geen zin om het kwaad te overwinnen als het kwaad niet eng is’.

Sendak en Gaiman zien horrorverhalen dus niet alleen als plezier, maar ook iets om ons als mensen sterker te maken. Ook in de wetenschap wordt dit idee steeds meer onderschreven. De Deense schrijver Mathias Clasen specialiseerde zich in het onderwerp en is verbonden aan de Universiteit van Aarhus. Zijn stelling is dat we fictieverhalen gebruiken als ‘emotionele simulator.’ Enge films en verhalen trainen volgens hem onze reacties op angstaanjagende situaties. Zo leren we beter om te gaan met negatieve en indringende gebeurtenissen in ons echte leven.

De volgende keer als iemand over het spook uit de kelder van haar opa begint zal ik het verhaal dus met open armen ontvangen. In het slechtste geval slaap ik een nacht niet. In het beste geval word ik er een sterker mens van en geneest het mijn opkomende verkoudheid.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Tom Hofland

Tom is schrijver bij Uitgeverij Querido en maakt televisie- en radiopogramma's voor de VPRO. Nuchter en ongelovig is hij toch gefascineerd door onze relatie met het mystieke; het ongrijpbare. Zo maakte hij in 2015 een webserie voor de VPRO over Nederlandse mythen en sagen. Tom werkt mee aan Het leven, een gebruiksaanwijzing (VPRO/Solaparola) een radioprogramma en podcast over de grote levensvragen als Hoe het goede te doen? Overigens is hij net als iedereen bang in het donker.

Meer Bedrock

We hebben een eigen sapje!

6 ongezonde gewoontes in liefdesrelaties (en hoe dat beter kan)

Ik dronk 40 dagen geen alcohol en uh… tja…

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

Ik was niets meer waard, vond ik

Tijd om niet meer bang te zijn: een simpele oefening om angsten te overwinnen

Eet deze bonen en verlaag je bloeddruk (en nog meer voordelen)

Mayonaise is lang niet zo slecht als we denken (en andere voedselmythes ontkracht door een expert)