Mogen & Moeten: hoe beïnvloedt je taalgebruik je emoties? – Bedrock
#psychology - Tom Hofland

Mogen & Moeten: hoe beïnvloedt je taalgebruik je emoties?

Sommige mensen 'mogen' alles en 'moeten' niets. Kan jij dit ook leren?

The Phoney Club

In een ver en grijs verleden werkte ik bij de V&D op de afdeling herenmode. Ik wist niets van kleding, maar mijn taak bestond voornamelijk uit het vouwen van broeken en shirts, waar ik nooit heel goed in was. Af en toe werd ik uit deze routine gehaald door een winkelende moeder die me een jas voorhield en zei: ‘Zeg knul, pas deze eens. Je bent ongeveer net zo lang als mijn zoon en hij wil niet mee naar de winkel.’

Zo zagen mijn dagen er uit en ik had mijn lot min of meer geaccepteerd. Maar om te zeggen dat ik er echt zin in had?

Mijn grote idool was dan ook Hans (niet zijn echte naam). Hans werkte op de kofferafdeling en of hij daar echt van hield weet ik niet, maar ik heb hem nooit op chagrijnigheid kunnen betrappen. Eén zin die hij standaard zei is me altijd bij gebleven: ‘Ik mag morgen weer werken.’

Je leest het goed. Niet: ‘ik moet morgen weer werken.’ Maar ‘ik mag.’ Dat mogen fascineerde me mateloos. Alsof je blij moest zijn dat je de volgende dag weer om 7 uur uit je nest mocht om te werken. Ik zag werk toen nog als een noodzakelijk kwaad, dus dat ging er bij mij niet in.

In het licht van de recente ondergang van V&D is Hans zijn uitspraak extra wrang, maar wat ik me afvraag is: meende Hans dit? Voelde hij echt dat hij weer ‘mocht’ werken? Of was het een slimme psychologische truc om hem te laten verlangen naar zijn werk? Kon hij, door simpelweg zijn taal te veranderen, positiever tegenover zijn werkdag staan? En interessanter: kunnen jij en ik dit ook toepassen?

Voor we die vraag beantwoorden moeten we eerst een antwoord vinden op de volgende vraag: In hoeverre beïnvloedt onze taal de manier waarop we naar de wereld kijken?

In de 18e eeuw stond ‘heimwee’ bekend als een ziekte waar mensen aan konden sterven

Een bekend onderzoek naar dit verschijnsel is die van Lera Boroditsky. Zij onderzocht het Kuuk Thaayorre, een taal die gesproken wordt door een groep Aboriginals in het noorden van Australië. Deze taal is voor taalwetenschappers zo interessant omdat de sprekers o.a. geen woorden hebben voor links, rechts, naar voren enz. In plaats daarvan hebben ze 16 woorden voor de verschillende windrichtingen. Dit heeft tot gevolg dat zij overal, ook binnen, exact weten waar het noorden, en alle andere windrichtingen, zich bevinden. De klok hangt dus bijvoorbeeld ten noorden van de kamer en de kapstok staat ten westen van de trap.

niks moeten en alles mogen

Fascinerend is ook dat de Thaayorre de tijd anders indelen. Als zij foto’s op volgorde van vroeger naar nu moeten leggen (bijvoorbeeld die van een opgroeiend kind) leggen zij die niet van links naar rechts zoals wij zouden doen, maar altijd van oost naar west.

De taal beïnvloedt dus wel degelijk ons denken, maar we staan volgens de meeste wetenschappers wel open voor andere ideeën. Als we bijvoorbeeld een andere taal leren, leren we ook deels vanuit deze taal te denken.

Heimwee

Tiffany Watt Smith beschrijft in haar boek ‘The Book of Human Emotions’ iets merkwaardigs: in de 18e eeuw stond ‘heimwee’ bekend als een ziekte waar mensen aan konden sterven. Ze werden zo intens verdrietig bij het verlangen naar hun familie of thuis dat ze uitgeput raakten en dood gingen. Anno 2016 zal heimwee zelden tot nooit als doodsoorzaak worden opgegeven.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Volgens Smith komt dit niet alleen omdat we nu niet meer afhankelijk zijn van brieven en paard en wagen, maar door een verandering in het denken. We zijn door de eeuwen heen langzaam gaan verlangen naar avontuur en reizen. We zijn ‘lang van huis zijn’ als iets heldhaftigs en positiefs gaan zien en ook zo gaan beschrijven. We denken in positievere woorden over reizen. Zo is, aldus Tiffany, langzaam heimwee iets geworden waar je je eerder voor schaamt dan helemaal in opgaat. Als je heimwee hebt denk je nu ‘wat kinderachtig, ik moet genieten van dit avontuur!’ Hierdoor zwelgen, volgens de schrijfster, de meeste mensen niet zo intens in hun heimwee dat ze er door de pijp uit gaan.

En zo komen we terug bij Hans. Wat Hans doet is een woord dat voor veel mensen negatief voelt, namelijk: moeten, vervangen door een woord dat een positieve lading heeft: mogen.

Zouden we, als we Hans zijn voorbeeld volgen en massaal gaan zeggen dat we ‘mogen’ in plaats van ‘moeten’ werken, vrolijker naar ons werk gaan?

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Het antwoord is, helaas, niet rechtlijnig. In het geval van ‘heimwee’ gingen er tientallen zo niet honderden jaren overheen voor we de betekenis ervan gingen veranderen. En hoewel veel onderzoeken lijken uit te wijzen dat als je positiever praat over dingen, je ook positiever over die dingen gaat denken, werkt dit maar tot op zekere hoogte. Je kunt je vriend of vriendin nog zo vaak zeggen dat hij/zij vanavond ‘mag’ afwassen, ze zullen er nog steeds niet om staan te springen omdat zij ook wel begrijpen dat afwassen niet leuk is.

De invloed van onze taal op onze emoties is een onderzoeksveld waar nog veel in ontdekt moet worden, en dat onderzoek begint bij jezelf. Ik ga het proberen. Vanavond ‘mag’ ik weer in de spits naar huis reizen, kijken of dat beter voelt.

Meer lezen

De power van lichaamstaal maakt relaties intenser en waardevoller.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Tom Hofland

Tom is schrijver bij Uitgeverij Querido en maakt televisie- en radiopogramma's voor de VPRO. Nuchter en ongelovig is hij toch gefascineerd door onze relatie met het mystieke; het ongrijpbare. Zo maakte hij in 2015 een webserie voor de VPRO over Nederlandse mythen en sagen. Tom werkt mee aan Het leven, een gebruiksaanwijzing (VPRO/Solaparola) een radioprogramma en podcast over de grote levensvragen als Hoe het goede te doen? Overigens is hij net als iedereen bang in het donker.

Meer Bedrock

We kunnen niet ouder dan 115 jaar worden. Onzin of niet?

Hoe smartphones relaties op de proef kunnen stellen

Spoedcursus wetenschappelijk lezen (zodat je zelf zin van onzin kunt scheiden)

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

BNN kloont een hond. Maar wat voor gevolgen heeft klonen op de mensheid?

The Butterfly Effect: hoe één actie de wereld kan veranderen

Geen paniek: NASA heeft je sterrenbeeld niet veranderd

Hoe komt het dat ons brein zich focust op negatief nieuws?