Geschrokken door Trump’s overwinning? We hadden het allang kunnen zien aankomen – Bedrock
#psychology - Rolien Sandelowsky

Geschrokken door Trump’s overwinning? We hadden het allang kunnen zien aankomen

Hoe wij als ‘hoogopgeleide, linksgeoriënteerde, democratische’ politieke leeuwen Trumps overwinning niet hebben zien aankomen voelt gênant

Waar we je onlangs de cultureel beperkende werking van het internet uitlegden, gaan we vandaag een stapje verder om je te doen inzien hoe het internet als objectieve bron van informatie niet langer bestaat.

Wanneer we ons bevinden in de online samenleving wordt alles wat we doen gevolgd, opgeslagen en geanalyseerd. We laten met ons alledaagse internetgebruik een heel spoor aan data achter, wat inmiddels al een stuk verder gaat dan een mapje cookies dat je eigenhandig uit je computer kunt deleten. Deze trace-and-track-technologieën ontwikkelen zich sneller dan firewalls en adblockers kunnen tegenwerken.

Niet alleen wát we liken op Facebook wordt geregistreerd, maar ook hoe vaak we ergens naar kijken, hoe lang we ergens naar kijken, wat we typen maar niet enteren, zelfs welke letters en kleuren onze aandacht trekken. Wie we mailen, wat we mailen, onze betaalvoorkeuren, zoektermen en transacties worden in een persoonlijke database gegooid en gebaseerd op algoritmen (dataformules) komt daar een type uit dat vertegenwoordigt wat voor internetgebruiker (/klant/mens) je bent. Gebaseerd op de beperkte kennis die van jou specifiek wordt verzameld, val je in een hokje waardoor de nog onbekende voorkeuren worden voorspeld gebaseerd op de internetgebruikers waarmee je dat hokje deelt. Zo is het online profileringssysteem een self-learning mechanisme dat steeds vernuftiger en gedetailleerder in kaart kan brengen wie er achter het scherm zit.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Google is by far de grootste speler in het verzamelen en doorverkopen van de persoonlijke informatie van haar gebruikers (hallo verdienmodel!), maar los van de populaire zoekmachine is er een enorme bedrijfstak die zich specialiseert in het in kaart brengen van verschillende types internetgebruikers en het doorverkopen van deze informatie.

Sites als Zalando of bol.com kopen deze informatie op, waardoor ze jou de geschikte aanbieding kunnen doen wanneer je hun site bezoekt. Deze verhandeling van data gebeurt in een fractie van een seconde, wanneer je van de ene naar de andere site doorklikt. Bovendien planten veel websites (zoals NU.nl) een bug in je browser zodra je hun site bezoekt, waardoor ze je daarna kunnen volgen in je verdere internetgedrag.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

Voordat je rood aanloopt en termen als ‘privacy’, ‘authenticiteit’ en ‘de verdoemenis van het internet’ begint te sputteren; het in kaart brengen van bevolkingsgroepen wordt al decennia lang gedaan en doorverkocht aan derden. Vóór het digitale tijdperk werden we per huishouden ingedeeld in categorieën als de ‘stedelijke agrariër’ of ‘hoogopgeleide centrumwonende single’, gebaseerd op een verzameling informatie van onder andere het kadaster (woon je in een koop/huurhuis), de gemeente (waar woon je, en met hoeveel mensen), de belasting (in welke schaal betaal je belasting) en de bank (ben je kredietwaardig). Vanuit het idee dat er per huishouden, en dus niet per persoon, gekeken werd, viel dit buiten de privacyschending en analyseerde men er een partij op los. De profielen die hieruit voortkwamen werden doorverkocht aan reclame- en marketingbureaus en gekoppeld aan koopgedrag, zodat men kon inschatten welk type huishouden het meest likely zou zijn product X aan te schaffen.

Vandaag de dag (nu mag je gaan sputteren) worden we echter op de man af geprofileerd, gebaseerd op gegevens die een stuk subjectiever zijn dan de harde feiten uit het offline tijdperk. Gebaseerd op de informatie die Google of een andere online profileringspartij van je heeft, word je in een hokje gestopt waardoor je dus die leuke Spotify suggestielijst krijgt.

Discriminatie

Maar het gaat verder. Dit profileren leidt niet alleen tot het beter kunnen inspelen op de behoeftes van de klant, maar ook tot discriminatie. Een klein experimentje met twee vrienden leidde ertoe dat wanneer Anne en Youssef beide het woord ‘scheren’ Googlen, Anne tips krijgt voor een gladde bikinilijn en Youssef suggesties voor het trimmen van zijn baard. So far, so good, andersom zou minder nuttig zijn, dus hier hoor je ons verder niet over.

Totdat we ze allebei ‘Marokko’ laten Googlen, waarop Anne een lijst nieuwsitems krijgt en Youssef tips om te reizen. Profilering blijkt dus niet alleen de inhoud, maar ook de vorm van informatie aan te passen op het persoonlijke profiel in kwestie. Het gaat zelfs zo ver, dat er webshops zijn waar je niet op afbetaling kunt betalen als er uit jouw profiel blijkt dat je graag naar happy hardcore of progressieve metal luistert; er blijkt namelijk een verband te zijn tussen die muziekstijlen en een lage kredietwaardigheid. We kid you not.

Eigenlijk hebben we met oogkleppen op door een tunnel van zelfbevestiging gewandeld

Gezien wij vandaag de dag voor vrijwel 100% het internet als informatietoevoer raadplegen, en we dit voor een groot deel doen vanaf onze eigen devices, kun je je voorstellen dat we allemaal een op onze persoonlijke voorkeur afgestemde versie van informatie krijgen te zien. Een persoonlijk gefilterde verzameling nieuws. Een persoonlijk gekleurd beeld van de wereld.

Trump wint en jij bent verbaasd

Alles wat we online zien is aangepast op wat ‘het internet’ al van ons weet. Geen enkele bevestiging van een eerdere opinie is feitelijk van waarde, wanneer de bevestiging uit een trechter vol voorkeursberichten komt. Als ik wil denken dat Trump verliest en Hillary gaat winnen, omdat Google ziet dat ik een hoogopgeleide, linksgeoriënteerde democraat ben (omdat ik online boeken koop, openingstijden van musea opzoek, naar indiebands luister en vegetarische blogs bekijk), dan krijg ik satirische plaatjes te zien als ik ‘Trump’ Google, een overdaad aan positieve artikelen over Hillary als ik ‘elections’ intyp en blijft mijn politieke leeuw getemd.

Is dit erg? Ja. Want, zoals de afgelopen dagen is gebleken, slaat de realiteit je hard in het oranje gezicht. Hoe wij als ‘hoogopgeleide, linksgeoriënteerde, democratische’ politieke leeuwen Trumps overwinning niet hebben zien aankomen voelt gênant. Voelt naïef, voelt onoplettend en verontrustend. We hebben ons verbaasd en gelachen om een man waar zoveel poeha omheen ontstond, terwijl hij toch nooit serieus kans zou maken. We hebben ons blind gestaard op de blauwe navel, zonder ons hiervan bewust te zijn. We dachten objectieve informatie tot ons te nemen, en hier na een gedegen analyse een eigen prognose uit te hebben opgebouwd. Maar eigenlijk hebben we met oogkleppen op door een tunnel van zelfbevestiging gewandeld. Hand in hand met iedereen die er net zo over denkt als wij. En dat mag in de online wereld dan reuze comfortabel wezen, in de offline wereld hebben we te dealen met schrijnend veel meer dan dat.

Laten we ons bewust zijn van de suggestiviteit van online informatie, en nooit vergeten dat een persoonlijke waarheid niet dé waarheid kan vertegenwoordigen, zo ook niet online. Laten we proberen onze hokjes te hacken en te zorgen dat we alle kanten van een vraagstuk leren zien, zoals de wetenschap van die hoogopgeleide linkse elite het toch ooit bedoeld heeft. Gebiased zijn we voor het leven, maar zolang we uit de illusie stappen dat wat we zien objectief is, kunnen we het navelstaren in de toekomst overlaten aan de echte radicalen.

Tips:

Download een adblocker. Stel je browser in op ‘private’ (Mac) of ‘incognito’ (Chrome).

In deze kwestie, lees 6 reasons for Trump’s rise that no one talks about. (helemaal uitlezen)

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Hoe digitalisering onze kinderen ziek, ‘dom’ en ongelukkig maakt

Donald Trump is een milieuramp in het Witte Huis: dit kunnen de gevolgen zijn

De week na de verkiezingen: waarom zoveel millennials niet gestemd hebben én Trump-stemmers schrikken

Een mooie missie: zo word je het eerlijkste modelabel ter wereld

Toeval bestaat niet op het internet: is er nog ruimte voor online serendipiteit?

De meest bizarre verkiezing in de geschiedenis: Amerikanen moeten kiezen uit de twee minst populaire kandidaten óóit

Hoe we allemaal (letterlijk) ziek en ongelukkig worden door digitalisering

Acht jaar geleden had ik hoop, en nu maak ik me zorgen: wordt Trump echt de nieuwe president?