Hoe we creatiever kunnen worden volgens hersenonderzoeker Dick Swaab - Bedrock
#psychology - Tanja Terstappen

Hoe we creatiever kunnen worden volgens hersenonderzoeker Dick Swaab

"Alle mensen zijn ongelijk." - Prof. Dr. Hans Galjaard

The Phoney Club

In een uitverkocht Theater Tuschinski in Amsterdam presenteerde hersenonderzoeker Dick Swaab, op uitnodiging van The School of Life, zijn nieuwste boek: ‘Ons Creatieve Brein’. Hij legde uit waarom het leven ‘geen zin’ heeft, dat élk brein uniek is en hoe we creativiteit kunnen stimuleren.

“Het doet het mysterie geen kwaad er een beetje meer van te weten”. Richard Feynman

Swaab begint zijn avondcollege met een ‘positieve’ boodschap: “Het leven heeft geen hogere zin,” zegt hij. Dat is wat depressieve mensen heel goed inzien. Aha. Maar, vervolgt hij: “Je kunt het leven wel zin geven. Door kinderen te krijgen, door hobby’s, door werk.” Oh, en ‘de ziel’? Bestaat ook niet, zegt Swaab. Nog zo’n fijne boodschap. Het ding waarvan wij hopen dat het onze ‘ziel’ is, is een netwerk van vezels en cellen in je brein en hij noemt het: ‘de geest’.

Dick Swaab is wereldwijd bekend en gerespecteerd neurowetenschapper. Hij is hoogleraar in Amsterdam en Hangzhou (China). Eerder schreef hij het boek ‘Wij zijn ons brein’ waarin hij de ontwikkeling van hersenen volgt, van de baarmoeder tot de dood. Want de hersenen die we bij onze geboorte krijgen, bepalen ons leven. In ‘Ons Creatieve Brein’ laat Swaab zien dat elk brein verschillend is én hoe onze omgeving bijdraagt aan de ontwikkeling ervan.

Uniek

Onze hersenen zijn niet simpel te doorgronden. Sterker nog, élk brein is uniek en ontwikkelt zich op een unieke manier. Doordat we ons leven ‘zin geven’, doordat we in nieuwe omgevingen terecht komen, dingen leren, geven we ook ons brein vorm. Maar hoe dat gebeurt, is voor elk brein anders. Elk brein maakt een voor zichzelf logische conclusie van de informatie die het binnenkrijgt. Zo maken we altijd ons eigen verhaal van dingen die we zien.

In zijn presentatie laat Swaab een filmpje van een Amerikaanse Siamese tweeling zien. Twee meiden die een lichaam delen, maar wel elk hun eigen, unieke stel hersenen hebben. Ze hebben dezelfde genetische achtergrond en hebben ieder moment van hun leven samen meegemaakt. Hetzelfde gezien en voor dezelfde hete vuren gestaan. Toch zijn ze totaal verschillende personen, zeggen ze zelf. En ook hersenonderzoekers concludeerden dat. Ze moesten daarom bijvoorbeeld allebei hun rijbewijs halen, omdat ze twee verschillende breinen hebben.

Creativiteit

De mate waarin je creatief bent is afhankelijk van vier factoren, vertelt Swaab.

  1. Genen
  2. Openheid
  3. IQ
  4. Stemming

Mensen worden geboren met bepaalde talenten, met een karakter dat vastligt. Sommige aspecten van je persoonlijkheid zijn al vroeg geprogrammeerd of genetisch bepaald, legt hij uit. Maar onze omgeving, dingen die we meemaken en bepaalde informatie kan ons brein ontwikkelen. Een goed voorbeeld is het onderzoek naar de hersenen van Londense taxichauffeurs die meer hersenmassa ontwikkelden toen ze 25.000 straten uit hun hoofd moesten leren.

dick-swaab-early-programmed

Creativiteit is het maken van nieuwe combinaties uit deze informatie. Ons brein heeft enorme creatieve vermogens. Zo gaf Swaab het voorbeeld van Stephen Wiltshire, een autistische jongen met een heel laag IQ die tot in detail de stad Rome kon natekenen nadat hij er 45 minuten met een helikopter boven gevlogen had. Omdat zijn IQ niet goed ontwikkeld is, zijn andere delen van de hersenen dat weer wel. Of dat dan creativiteit is, betwist Swaab overigens. Wiltshire kopieert namelijk letterlijk wat hij gezien had en er komt weinig emotie bij kijken. En zoals Oscar Wilde zei: ‘Kunst begint eerst daar, waar de nabootsing eindigt.’

Overigens is het vaak lastig om bepaalde ontwikkelingen écht te bewijzen, zegt Swaab. Want om het verschil in hersenen echt aan te kunnen tonen, zou je mensen jarenlang moeten observeren en het is lastig om mensen te vinden die daaraan willen meewerken. Maar we ontdekken gelukkig wel steeds meer over de werking en de ontwikkeling van het brein.

Uiteraard is de mate waarin je creatief bent dus afhankelijk van je genen, je openheid, je IQ en je stemming. Maar je kunt het ontwikkelen en stimuleren, zegt Swaab. Hoe? Door nieuwe omgevingen op te zoeken, kennis te maken met nieuwe dingen en te blijven leren. Een nieuwe omgeving stimuleert nieuwe ideeën en zou zelfs hersenziekten kunnen oplossen.

dick-swaab-increase-creativity

Genoeg informatie voor ons om nieuwe combinaties te maken én om heel nieuwsgierig te zijn naar Dick Swaab’s prachtig geïllustreerde, 560 pagina’s tellende boek.

Meer lezen?

We kunnen leren scherper te denken door naar kunst te kijken.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

werkoverleg

Werkoverleg met een collega? Ga wandelen in plaats van zitten!

hardop

Waarom we vaker hardop tegen onszelf moeten praten (dat is dus niet raar)

kunstvakken

Kunstvakken staan onderaan: doden scholen de creativiteit van kinderen?

brein beïnvloeden

Hoe afbeeldingen ons brein beïnvloeden (welk dier zie jij?)

Dagdromen

Dagdromen ‘slecht’ gedrag? Juist niet

Podcast: Hoe dan? met neuropsycholoog Erik Scherder

baas

We zijn niet gemaakt om voor een baas te werken én we kiezen de verkeerde leiders