Wegkijken kan niet meer: waarom er nú iets moet veranderen – Bedrock
Pahala Basuki
#sustainability - Joanne Wienen

Wegkijken kan niet meer: waarom er nú iets moet veranderen

Klimaatverandering is een héél echt probleem

Klimaatverandering is niet bepaald favoriet onderwerp, want saai, ingewikkeld en wat kan jij er nou helemaal aan doen? Maar er moet toch echt héél snel iets veranderen, want we stevenen als beschaving heel hard af op een noodlottig armageddon.

Al eeuwenlang wordt door allerlei profeten het einde der tijden gepredikt. Maar tegenwoordig zijn het geen zelfverklaarde ‘zieners’ die dit noodlot voorspellen, maar wetenschappers. Zo is er de Amerikaanse Guy McPherson, een emeritus hoogleraar evolutiebiologie aan de Universiteit van Arizona. Of Peter Ward, een paleontoloog van de Universiteit van Washington. Dan heb je nog klimaatwetenschapper en Nobelprijswinnaar Paul Crutzen en vele anderen. De een is misschien stelliger dan de ander, maar allemaal zijn het knappe koppen die er heilig van overtuigd zijn dat we onszelf momenteel heel hard naar de knoppen helpen. De reden? Klimaatverandering.

Hoe zit het ook alweer met die CO2?

Waarom het opwarmen van het klimaat zo’n noodlottige aangelegenheid is, is een lang en ingewikkeld verhaal. Nee, nu niet meteen wegklikken. Juist dit is de moeite waard om te weten. Het begint met koolstofdioxide (CO2). Dat kennen we natuurlijk allemaal als een gas dat van nature in onze aardatmosfeer aanwezig is. CO2 zorgt ervoor dat de warmte uit onze atmosfeer niet weglekt naar de ruimte. Gebruik van fossiele brandstoffen verhoogt het CO2-gehalte van de atmosfeer. De atmosfeer is daardoor beter geworden in het vasthouden van warmte, met het logische gevolg dat onze aarde opwarmt.

Vergeet niet Bedrock’s Facebook-pagina te liken, zodat je nooit meer iets mist.

Dit gebeurt heel langzaam, het duurt namelijk ongeveer veertig jaar voordat de temperatuur zich aanpast. Dat klinkt onschuldig, maar betekent dus dat de opwarming pas over vier decennia tot stilstand komt als we nú stoppen met het produceren van CO2. Daar komt nog bij dat de CO2-uitstoot helemaal niet minder wordt, maar juist alleen maar toeneemt. Dit komt doordat de mensheid blijft groeien en de welvaart in landen als India en China ook. Op dit moment ligt de gemiddelde temperatuur weliswaar pas iets minder dan 1 graad celcius hoger, maar in de laatste veertig jaar is er meer CO2 geproduceerd dan ooit. Het gevolg: we zitten er over vier decennia een stuk warmer bij, zeg maar.

Waarom is die opwarming dan zo erg?

Krimpende gletsjers en smeltend poolijs kennen we natuurlijk. Zeker wij Nederlanders zouden hier behoorlijk van moeten schrikken, want hoe meer ijs er smelt, hoe hoger de zeespiegel. En laat ons woongebied nu nét een van de laagstgelegen ter wereld zijn. Het is niet moeilijk te bedenken wat het onaangename gevolg van een stijgende zeespiegel is voor ons zorgvuldig drooggelegde land. Maar dat is niet het enige onaangename gevolg van de opwarming van de aarde. Als het CO2-gehalte namelijk verder stijgt (en het dus nog warmer wordt), komen volgens eerdergenoemde wetenschappers zogenoemde kantelpunten in beeld: gebeurtenissen die in heel korte tijd de situatie radicaal kunnen versnellen.

Op de hoogte blijven van Bedrock-nieuws? Schrijf je in voor onze Bedrock-sparks!

De methaanbom

Eén zo’n kantelpunt is de ‘methaanbom’. Methaan (CH4) is een broeikasgas dat ongeveer 28 keer zo krachtig is als CO2. Het is het hoofdbestanddeel van aardgas, maar komt ook in bevroren toestand voor in gashydraten. Gashydraten kun je zien als gigantische verzamelingen methaan die in bevroren toestand ergens in het noorden van Canada en Siberië liggen. Een temperatuurstijging van een paar graden kan al voldoende zijn om die gashydraten te ontdooien. Als dat gebeurt, komt methaan in gasvormige toestand vrij waardoor de aarde opeens nóg sneller opwarmt (denk: temperatuurstijgingen van 10 graden of meer). Een absolute ramp, als je bedenkt dat al bij 3 graden toename het Amazonegebied gedoemd is te verdwijnen wegens verstoring van de regenval.

Of die gashydraten nu al gasvorming methaan de lucht in spuiten, wordt momenteel onderzocht. Maar feit is wel dat er aan het begin van de industriële revolutie heel wat minder deeltjes in de lucht werden gemeten dan nu.

De ‘waterstofsulfidebom’

Als we de ‘methaanbom’ meemaken, worden we geconfronteerd met een volgend catastrofaal kantelpunt: de waterstofsulfidebom. Dat zit zo. Als de oceanen opwarmen, raken diepere waterlagen hun zuurstof kwijt. Daardoor ontstaat een leefklimaat voor bepaalde anaerobe micro-organismen die waterstofsulfide (H2S) produceren. Als die zuurstofloze zones zich uitbreiden tot ondiepere delen van de zee waar zonlicht doordringt, nemen die micro-organismes ineens explosief in aantal toe. Er komt zoveel H2S in het water, dat het in gasvorm omhoog borrelt en in laaghangende gifwolken boven de zee blijft hangen. Wanneer de wind deze gifwolken richting het land drijft, vallen mens en dier dood neer. Waterstofsulfide in hoge concentraties (boven de 800 ppm) is namelijk supergiftig.

Geen rooskleurig toekomstbeeld

Natuurlijk moet er nog veel meer onderzoek worden gedaan naar deze fatale kantelpunten. En inderdaad, dit verhaal is verre van compleet. Maar het punt is duidelijk: er zijn nog maar weinig serieuze wetenschappers te vinden die níet van mening zijn dat we ons momenteel in de zesde grote uitstervingsgolf in de geschiedenis van de aarde bevinden. Zelfs als die ‘bommen’ niet afgaan, zijn de gevolgen van de verwachte warmteverschillen rampzalig.

Het voorkomen van die verstoorde kustgebieden en verdorde akkers zit er al niet meer in, het is allang tijd voor damage control

Meer natuurrampen als tornado’s en orkanen bijvoorbeeld. Mislukte oogsten door droogte, waardoor bepaalde voedingsmiddelen belachelijk duur worden of hongersnood ontstaat. Overstroomde kustgebieden. Verdorde landbouwgebieden. Wetenschapper Peter Ward stelt in Vrij Nederland zelfs dat Afrika over een jaar of veertig nagenoeg onbewoonbaar is. “Honderden miljoenen zullen de Middellandse Zee oversteken naar Europa en niemand zal ze tegenhouden. Het is moeilijk voorstelbaar dat de Europese samenleving dan nog stand houdt.”

Het is nu tijd voor damage control

Zelfs als de CO2-uitstoot niet langer zou toenemen, komen veel van deze rampscenario’s uit. Bovendien blijft CO2-uitstoot wél toenemen. Vooral in Azië, maar ook in het Westen. En hoe veel duurzame energiebronnen er ook verzonnen en ontwikkeld worden, het valt nog in het niet bij initiatieven die juist die CO2-uitstoot bevorderen (kolencentrales, boren naar gas, enz.)

Het is geen vrolijke boodschap, maar wel één die verteld moet worden. En bovendien moet worden herhaald totdat er écht een kanteling in denken en doen plaatsvindt. Het voorkomen van die verstoorde kustgebieden en verdorde akkers zit er al niet meer in, het is allang tijd voor damage control.

Meer weten?

In dit artikel van Vrij Nederland wordt nog dieper ingegaan op klimaatverandering en de fatale kantelpunten.

De Canadese journaliste en activiste Naomi Klein schreef ‘No time’, een boek waarin ze de ernst van klimaatverandering beschrijft én het kapitalisme en streven naar winst de wortel van het klimaatprobleem noemt.

Wetenschappers voorspellen dat aan het eind van de eeuw de helft van de diersoorten is uitgestorven. De Oscarwinnende regisseur Louie Psihoyos maakte de documentaire ‘Racing Extinction’ waarin hij de Oceanic Preservation Society (OPS) volgt, een team van activisten dat de twee grootste bedreigingen wil blootleggen. Bekijk hier de trailer.

Maar wat kunnen wij er nú zelf meteen aan doen? Binnenkort delen we een artikel met tips hoe we samen een verandering teweeg kunnen brengen.

Meer lezen

Een handige gids voor groene en goede badkamer-artikelen.

Niets meer missen van Bedrock?

Like hier onze Facebook-pagina en blijf up to date. Of schrijf je in voor de Bedrock-nieuwsbrief.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

De NASA bevestigt: 2016 is het warmste jaar aller tijden

Een vakantie in het verschiet? Binnenkort kun je zien hoe duurzaam (of niet) jouw reis is

Goed nieuws: in de Rotterdamse haven zijn ze gestart met het filteren van plastic uit water

Dit zijn de duurzame trends voor 2017 (en later)

Wanneer is overbevolkt écht overbevolkt (en hoe verantwoord is het nog om kinderen te willen?)

Als kinderen contact verliezen met de natuur, hoe gaan ze er dan ooit voor vechten?

Help! Ons lievelingsvoedsel is een ramp voor het milieu