Onze haat-liefdeverhouding met de zon. Zo gezond én gevaarlijk is zonlicht – Bedrock
#care - Tanja Terstappen

Onze haat-liefdeverhouding met de zon. Zo gezond én gevaarlijk is zonlicht

We hebben vitamine D nodig om fit en blij te blijven

H. Keystone

We worden streng gewaarschuwd voor de zon. Wear sunscreen, het liefst óók in de winter en ga in de zomer nooit de deur uit zonder hoed, zonnebril en factor 50. Aan de andere kant leven we allemaal enorm op als onze grote gele vriend zijn licht eindelijk eens laat schijnen (zeker tijdens een zomer als deze), slikken we massaal extra vitamine D en hebben we op school geleerd dat er zonder zon geen leven op Aarde mogelijk is.

In Australië komen de meeste gevallen van huidkanker voor. Door het gat in de ozonlaag is de zonkracht daar soms extreem sterk. Waarden van 14 of 15 kan het halen. Heel hoog als je je bedenkt dat we in Nederland een waarde van 7 of 8 al heftig vinden. Maar ook hier moeten we oppassen voor de straling van de zon. Gemiddeld 23% van de Nederlanders geeft aan het afgelopen jaar verbrand te zijn (terwijl 90% weet dat dat huidkanker kan veroorzaken). Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland, met zo’n 50.000 nieuwe gevallen per jaar, zegt KWF Kankerbestrijding. Vooral de vorm melanoom is gerelateerd aan zonverbranding en onregelmatige blootstelling aan UV-straling.

Zonnebrandcrème

Huidkanker (én er gerimpeld en oud uitzien) is waar we zo bang voor zijn als het gaat om schade van de zon. En dus nemen we maatregelen. Niet op het heetst van de dag de zon in, hippe hoedjes op, zonnebrillen. En: smeren als een malle. Dermatologen kunnen niet genoeg benadrukken hoezeer we ons moeten beschermen tegen de gevaren van de zon. Dermatoloog Diane Madfes vertelde aan New York Times bijvoorbeeld dat je eens moet kijken naar het verschil in huid dat regelmatig blootgesteld wordt aan de zon, en gebieden waar het zonlicht nooit schijnt.

Klopt helemaal, maar overmatig smeren met zonnebrand is niet altijd goed. In zo’n ‘beschermend’ goedje zitten namelijk een hoop ingrediënten waarvan je waarschijnlijk de naam niet kan uitspreken (en dat is nooit een goed teken): titanium dioxide, oxybenzone, avobenzon, para-aminobenzoëzuur acid PABA, octocryleen, octylmethoxy-cinnamaat/ octinoxaat. Zonnebrandcrèmes bevatten ook vaak retinyl palmitate, een afgeleide van vitamine A, en dat zou juist huidkanker kunnen versnellen. Stoffen als oxybenzone zijn allergeen. En als we van die handige sprays gebruiken ademen we nano-deeltjes van al die gifstoffen ook nog eens in. Wees je dus bewust van wat je op je lijf smeert. Goop maakte een fijn lijstje met non-toxic zonneproducten.

Zonlicht nodig

Bovendien is zonlicht helemaal niet alleen maar slecht. Je voelt zelf waarschijnlijk wel het verschil in mood als je wakker wordt en de zon schijnt óf als het regent. Licht en warmte zijn belangrijk voor je gemoedstoestand en kunnen zelfs depressies helpen voorkomen (of een tekort kan het veroorzaken). En naast het psychologische effect, hebben zonlicht en -warmte ook effect op bijvoorbeeld je bloedcirculatie. In 1980 al, onderzocht dokter Zane Kime positieve effecten van gedoseerde blootstelling aan de zon. Lagere bloeddruk, dalende bloedsuikerspiegel, rustiger ademen, meer energie en uithoudingsvermogen, meer zuurstof in het bloed en zo waren er nog meer voordelen. Niet voor niets wordt bij verschillende huidziekten of depressies lichttherapie ingezet om het te behandelen. Die positieve effecten op je lijf hebben vooral te maken met de werking van vitamine D, dat wordt aangemaakt als er zonlicht op de huid valt (dat dus niet geremd is door glas of een zonnebrandcrème).

Vitamine D

We hebben vitamine D nodig om fit en blij te blijven. Je kunt vitamine D binnenkrijgen via bijvoorbeeld vette vis of ei, maar de zon is de belangrijkste bron. Je maakt het aan als je in contact komt met direct zonlicht, en in je lichaam wordt de vitamine omgezet tot het hormoon calcitriol. Het helpt botten en spieren op te bouwen, heeft een onstekingsremmende werking en het maakt enzymen en proteïnen aan die veroudering helpen voorkomen. Genoeg vitamine D kan zorgen voor een stevige weerstand en lager risico op diabetes en vormen van kanker.

Symptomen van een tekort zijn onder andere spierzwakte en een verminderd energieniveau (winterdip). Doordat vitamine D ook essentieel is voor de calciumopname zorgt een tekort voor een groter risico op botbreuken en broze botten.

Doordat we zo gefixeerd zijn op bescherming tegen de invloed van de zon en meer tijd achter de computer en voor de tv doorbrengen, in plaats van buiten, komen vitamine D-tekorten steeds vaker voor, zegt expert Rhonda Patrick op Goop.

UV-straling

Om huidkanker te voorkomen voert KWF sinds 1989 campagnes om ons te wijzen op de gevaren van zonlicht. Wereldwijd wordt veel geïnvesteerd in onderzoek. Remko Kuipers schreef eerder over verschillende onderzoeken naar de relatie tussen zonlicht en huidkanker. Ondanks dat bewezen is dat zonlicht huidkanker kan veroorzaken, werd ook de toenemende incidentie van melanoom vooral gezien onder mensen die een beroep binnenshuis hadden.

Hoe dat dan zit? Zonlicht bestaat uit twee soorten straling met elk een andere werking, legt Remko uit in zijn stuk. “UV-B straling zorgt voor de omzetting van pre-vitamine D in actief vitamine D. Actief vitamine D heeft sterke anti-kanker of kankerremmende eigenschappen. UV-A straling heeft juist de eigenschap dat het vitamine D afbreekt, en zorgt voor oxidatieve stress en schade aan het DNA.” UV-B wordt door glas en zonnebrand tegengehouden, UV-A vaak niet. Veel binnen zitten en UV-B absorberende zonnebrandcrème smeren, kan dus de kans op melanoom vergroten, terwijl mensen die het hele jaar door een gezonde bruine teint hebben een lagere kans op een melanoom hebben.

Dus?

Voldoende blootstelling aan UV-B is belangrijk in het opbouwen van vitamine D, maar het is belangrijk dat je langzaam tolerantie opbouwt voor zonlicht. Ook het KWF schrijft over het belang van blootstelling aan de zon en adviseert: “Je lichaam maakt vitamine D aan zodra je in de zon bent. Voor de meeste mensen met een lichte huid is het voldoende om dagelijks een kwartier tot een half uur, onbeschermd met de handen en het gezicht in de zon te zijn. Dit geldt ook voor de meeste kinderen. Het is niet zo dat hoe meer zonlicht je huid krijgt, hoe meer vitamine D er wordt aangemaakt. Je huid blijft niet eindeloos vitamine D aanmaken. Geniet na dit halve uur beschermd van de zon”.

Wél genieten van de zon dus! Met regelmaat, maar met mate. En uiteraard zónder te verbranden. Smeren met een goede, gifvrije zonnebeschermer, maar af en toe ook even je zonnebril af, kop in de zon en vitamine D opnemen.

Meer lezen?

10 tips voor een gezonde huid volgens Ayurveda.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Wat kou met je lichaam doet (en hoe je terug vecht)

Krijg je snel blauwe plekken? Dat betekent niet dat je een kluns bent

7 plantaardige alternatieven voor koemelk (en de pros en cons)

Je kunt ook huidkanker krijgen door gebrek aan zonlicht