Waarom wetenschappers dol zijn op bacteriën - Bedrock
#body - Anouk Mentink

Waarom wetenschappers dol zijn op bacteriën

Micro-organismen zijn essentieel om ons lichaam gezond te houden

Getty Images

Bij bacteriën denk je eerder aan viezigheid dan aan gezondheid. Toch kunnen we niet zonder ze. Een groeiende groep wetenschappers is zelfs overtuigd dat de eencellige organismen meer invloed hebben op ons lichaam dan gedacht.

Professor Tim Spector is één van hen. De Engelse wetenschapper bracht eerder dit jaar The Diet Myth uit, een boek waarin hij het effect van voedsel op ons lichaam ontleedt.

Lang hebben we de uitwerking van eten op het lijf toegeschreven aan onze genen, maar genen verklaren volgens Spector slechts deels waarom mensen met hetzelfde eet- en beweegpatroon sterk in gewicht kunnen verschillen. Spector denkt dat bacteriën evengoed een grote rol spelen. Hij noemt de micro-organismen essentieel om ons lichaam gezond te houden en voedsel te kunnen verteren. Bacteriën verwerken volgens de Engelse professor ook de calorieën die we tot ons nemen, zouden vitamines een handje helpen en ons immuunsysteem op orde houden.

Minder divers

Bacteriën, microben en schimmels vormen samen ons microbioom, het ecosysteem dat we bij ons dragen en dat constant verandert door invloeden van buitenaf. Volgens Spector is het microbioom in de afgelopen vijftig jaar, dertig procent minder divers geworden. Een eenzijdig dieet, bewerkt voedsel en antibiotica wijst hij aan als de boosdoeners. De Engelse wetenschapper schrijft dat het microbioom hierdoor in negatieve zin verandert en dus minder veelzijdig wordt. Dat kan ingrijpende gevolgen hebben, aldus Spector.

“Verstoorde microben zijn een van de grootste oorzaken van obesitas en diabetes,” zegt de onderzoeker. “Dat maakt de diversiteit van de microben in je darmkanaal essentieel voor je gezondheid.” Hij testte zijn theorie onder meer door het microbioom van tweelingen te vergelijken én door zijn zoon drie weken aan een dieet van burgers en kipnuggets te onderwerpen. In drie weken tijd bleek het microbioom van zijn zoon minder gevarieerd dan voorheen. Spector pleit er daarom voor om divers te eten en raadt de meeste diëten af, omdat je tijdens een dieet eenzijdiger eet dan gewoonlijk.

Depressie

Ook is de professor overtuigd dat bacteriën invloed hebben op de ontwikkeling van autisme en depressie en zelfs de neiging om meer te willen eten. En hij is niet de enige die er zo over denkt. Collega-onderzoeker John Cryan concludeert bijvoorbeeld dat bacteriën in ons darmkanaal essentieel zijn voor de regulering van stress en een antidepressieve werking kunnen hebben.

Hij voerde zestien gezonde muizen de bacterie Lactobacillus Rhamnosus, een bacterie die in mensen te vinden is en wordt ‘meegegeven’ aan elk kind bij de geboorte. Lactobacillus Rhamnosus zou nerveus gedrag de kop indrukken. Cryan onderwierp de muizen vervolgens aan verschillende stresstesten. Eén van die testen is de Forced Swim Test (FST), waarbij een muis in een hoge beker met water wordt geplaatst en er even later wordt uitgevist. Vervolgens wordt de muis nog een keer te water gelaten. Wetenschappers kijken naar het gedrag van het diertje en Cryan concludeerde daaruit het volgende: ‘De muizen die de bacterie toe kregen gediend bleven langer zwemmen.’

Cryan zegt dat muizen die blijven zwemmen overlevingsdrang hebben en soortgenoten die stil hangen in het water ‘depressief’ zijn. Dat de muizen met extra bacteriën langer zwommen zou volgens Cryan kunnen betekenen dat Lactobacillus Rhamnosus een positieve uitwerking had op hun geest.

Kritiek

De wetenschap is in principe lovend over de nieuwe inzichten die het microbioom lijkt te bieden, maar hebben tegelijkertijd ook kritiek op de talloze studies die nu over dit onderwerp verschijnen. Op de stresstest van Cryan bijvoorbeeld, die gelooft dat muizen die langer zwemmen meer overlevingsdrang hebben en door de bacterie Lactobacillus Rhamnosus zo mogelijk nog meer.

Onderzoekers Ron de Kloet en Marc Molendijk schrijven dat onderzoekers als Cryan de stresstest FST verkeerd interpreteren. Muizen die drijven in plaats van zwemmen zijn niet depressief, maar aangepast aan de situatie. De wetenschappers stelden in het wetenschappelijke tijdschrift Psychoneuroendocrinology dat de muizen hebben geleerd van de eerste keer dat ze in het water zijn gegooid. Die weten: drijvend houden we het langer uit. De conclusies van Cryan over de invloed van bacteriën op de hersenen van muizen zijn volgens de Nederlandse onderzoekers op een verkeerd geïnterpreteerde stresstest gebaseerd.

En dat is niet de enige kritiek. Microbioloog Elisabeth Bik vertelde onlangs in NRC dat de nieuwe inzichten in het microbioom vooral voortkomen uit studies met dieren en dat die niet zomaar te bevestigen zijn in de mens. Haar vakgenoot Willem de Vos vroeg zich in hetzelfde stuk af of we veranderende darmflora bij ziekte een oorzaak of het gevolg van diezelfde ziekte moeten noemen.

En wat is een gezond microbioom? Welke bacteriën huizen in dat ecosysteem? Kunnen we onze darmflora met voedsel permanent de goede kant opsturen? Allemaal vragen waar de wetenschap nog geen helder antwoord op heeft. Divers eten, minder antibiotica en bewerkt voedsel, daar kan niets mis mee zijn. En verder wachten we rustig af.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Dit water fungeert als medicijn: alkaline water

5 dagen vasten

Waarom 5 dagen vasten per maand gezond is volgens nieuw onderzoek

Ik was geïntrigeerd. Wie waren die mensen in de psychiatrische kliniek en wat was hun verhaal?

leeg gevoel

Hoe om te gaan met een leeg gevoel

Niet schrikken: zoveel bacteriën zitten er in je handdoek en beddengoed

Het draagbare gemis: een vader die de kleding van zijn overleden zoon draagt

gebouwen

Gebouwen moeten gezonder (en niet alleen duurzamer)