De waarheid over gluten (en waarom je ze wel of niet moet eten) - Bedrock
#nutrition - Lian van Doorn

De waarheid over gluten (en waarom je ze wel of niet moet eten)

Is gluten nou slecht voor je, of toch niet?

Folkert Gorter

Glutenvrij brood, glutenvrije koekjes en glutenvrije pasta. Glutenvrij eten is hot. Wat vind jij van gluten? Verbannen of gewoon door eten?

Gluten zitten in honderden voedingsmiddelen. Van brood tot pasta en saus. Maar wat zijn gluten? Waarom vermijden zoveel mensen gluten? En zit het alleen in eten? Het antwoord op de laatste vraag: nee.

Wat zijn gluten?

Gluten zijn een groep eiwitten met als woonplaats bepaalde granen, zoals tarwe, spelt, rogge en gerst. Deze eiwitten zitten dus in allerlei producten waarvoor graan nodig is: macaroni, brood, crackers, pizza. Maar dan zijn we er nog niet. Bepaalde bindmiddelen bevatten ook gluten, waardoor ze zich ook huisvesten in soep, saus en worst. En soms hebben ze een plek bemachtigd in voedsel als augurken, kauwgom en sojasaus.

Schrik je van deze opsommingen? Geen zorgen, op de verpakking staat vermeldt of iets glutenvrij is. Voor de (naar schatting) 170.000 mensen in Nederland die deze groep eiwitten links moeten laten liggen, is dat een fijne gedachte. Zij hebben coeliakie (spreek uit: seuliakie), beter bekend als glutenintolerantie. Blijft iemand met coeliakie gluten eten, dan kan de dunne darm beschadigd raken met als gevolg dat voedingsstoffen niet meer goed worden opgenomen. De eerste klachten verschillen sterk per persoon, maar deze kwaaltjes komen vaak voor:

  • Buikpijn
  • Diarree
  • Plakkerige ontlasting
  • Opgeblazen gevoel
  • Gewichtsverlies
  • Vermoeidheid

In het lichaam

Waarom het lichaam kan gaan haperen bij het eten van gluten, legt Giulia Enders uit in het boek De mooie voedselmachine: ‘In de darm van de mens kan het gluten gedeeltelijk door de darmcellen dwalen en daar de verbinding tussen de cellen losser maken. Daardoor komt tarweproteïne in gebieden waarin het niets te zoeken heeft en dat vindt het immuunsysteem niet goed.’

Glutensensitiviteit

Hoewel er 170.000 mensen in Nederland coeliakie hebben, ligt het aantal mensen met glutensensitiviteit veel hoger. Bij glutensensitiviteit kun je wel granen eten zonder dat er grote darmproblemen ontstaan, maar je moet het ook niet overdrijven. Giulia Enders verwoordt het als volgt: ‘mensen met glutensensitiviteit voelen zich beter bij glutenvrije voeding, hoewel het onderzoek naar coeliakie negatief uitviel. De darmvlokken zijn dus niet ontstoken of kapot, maar het immuunsysteem is misschien toch niet in orde door het eten van te veel gluten.’

En nu?

Het weglaten van gluten kan dus een verademing zijn voor je lichaam. Heb je vaak last van bovengenoemde klachten, dan kan de huisarts je helpen. Wijs zelf niet te snel naar gluten als boosdoener. Echt waar, dat verdienen ze niet. Het is een trend om glutenvrij te eten, maar dat is niet altijd nodig (gelukkig maar!). Drie tips:

  1. Houd een voedingsdagboekje bij waarin je noteert wat je eet en hoe je je daarna voelt. Welk voedingsmiddel zorgt vooral voor klachten? Kun je een patroon ontdekken?
  2. Een volgende stap kan zijn: ga op ontdekkingstocht en eet twee weken glutenvrij. Houd weer een voedingsdagboekje bij waarin je noteert wat je eet en hoe je je daarna voelt. Vergelijk het met het eerdere boekje. Heb je nu minder klachten of is er geen verschil?
  3. Neem je eetpatroon onder de loep. Kun je niet goed tegen gluten of eet je stiekem gewoon heel veel tarwe? Dan is het toverwoord… variëren! Kies eens voor speltbrood, havermoutkoekjes of boekweitpannenkoeken.

Glutenvrije inspiratie

In vrijwel elke supermarkt is inmiddels een glutenvrije afdeling te vinden met producten als pasta, brood en koekjes. Helaas zijn kant-en-klare glutenvrije producten een stuk zouter en vetter. Probeer ze zoveel mogelijk te vervangen voor verse (seizoens-)producten. En, doe je schort om, zet de oven aan en maak zelf een glutenvrij baksel.

Ontbijt en lunch

Havermoutpap, kwark met noten en vruchten, bonensalade, groenteomelet, boekweitpannenkoeken met banaan en kwark, overnight oats, fruitsalade.

Avondeten

Quinoasalade met zeewier, aubergine, maïs, sla en kip, zoete bataat stamppot met spinazie, noten, geitenkaas en zongedroogde tomaatjes, gesneden boerenkool met pompoen, wortel, noten en tofu.

Snacks

Fruit, noten, rijstwafels, tomaat met mozzarella en basilicum, pure chocolade, rauwe groenten.

Good to know

  • Gluten maken het deeg elastisch, stevig en ze laten brood rijzen
  • Glutenallergie bestaat niet, maar coeliakie/glutenintolerantie wel
  • Coeliakie komt twee keer zo vaak voor bij vrouwen
  • Coeliakie ontstaat vaak op jonge leeftijd
  • Bepaalde genvarianten verhogen de kans op coeliakie
  • Je kunt niet over coeliakie ‘heen groeien’
  • Glutenvrij eten is niet voor iedereen gezonder

Gluten in make-up

We smeren maar al te graag met crèmes die een verzorgende en verzachtende werking hebben. Een ingrediënt dat deze eigenschappen heeft, is gluten. En dus voegen fabrikanten ook aan producten als lippenstift en oogschaduw gluten toe.

Hoewel gluten niet kunnen worden opgenomen door de huid, kan dat wel via de mond. Mensen met coeliakie worden aangeraden om lippenstift, tandpasta en mondwater te controleren op gluten.

2x ontwikkelingen

Schimmel breekt gluten af

Gluten op een veilige manier afbreken in het lichaam. Dat kan een uitkomst zijn voor mensen die gluten niet goed kunnen verdragen. Onderzoekers van Maastricht UMC+ kwamen tot de ontdekking dat een bepaald schimmel-enzym deze magische kracht heeft. Het kan de gluten in stukjes knippen en de gluten worden verteerd voor het de maag verlaat. Hierdoor kan het voedsel veilig zijn weg vervolgen in het spijsverteringskanaal. Het schimmel-enzym kan een glutenvrij dieet helaas niet vervangen. Waar is het dan wel goed voor? Stel iemand krijgt per ongeluk gluten binnen, dan kan de overlast zo klein mogelijk worden gemaakt. Dat is toch een fijne gedachte.

Baby gluten geven helpt niet tegen coeliakie

Artsen over de hele wereld adviseerden tot voor kort om baby’s kleine hoeveelheden gluten te laten eten. Vooral wanneer dit tijdens de periode van borstvoeding gebeurt. Waarom? Het afweersysteem zou op deze manier wennen aan gluten, waardoor het hier later niet op zou reageren met een schadelijke afweerreactie. Nu blijkt uit Europees onderzoek onder leiding van het LUMC dat deze gedachte niet klopt. Aan het onderzoek deden bijna 950 kinderen mee die door erfelijke belasting een verhoogde kans op coeliakie hebben. De helft van de kinderen kreeg dagelijks 100 milligram gluten in de voeding. De andere helft kreeg een placebo en pas na 6 maanden voor het eerst gluten. Tussen deze twee groepen was geen noemenswaardig verschil. Een baby in de eerste maanden gluten geven, verkleint dus niet de kans op glutenintolerantie.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

vrouwelijke keurslijf

Hoe ik zelf het vrouwelijke keurslijf op een voetstuk plaatste

goede verse vis

Voor goede verse vis en biologische wijnen ga je naar Haarlem (voor op je hotspot-lijst)

snijden van uien

Voor iedereen die huilt tijdens het snijden van uien: in de toekomst hoeft dat misschien niet meer

avocado 6 maanden vers

Zo houd je een avocado 6 maanden vers (geen grap)

meer chocolade

Voilà: hele goede redenen om meer chocolade te eten

Slimme mensen diëten niet

Slimme mensen diëten niet (want afvallen begint in je hoofd)

Het eeuwige leven? Dit is wat we kunnen leren van de zogenaamde ‘Blue Zones’