Wat is diabetes nu precies? - Bedrock
#care - Lian van Doorn

Wat is diabetes nu precies?

Een beknopte uitleg over de verschillende soorten diabetes

Folkert Gorter

Wat weet jij over diabetes? Aan de ziekte kleven veel hardnekkige misverstanden. Hoog tijd voor een spoedcursus diabetes. Met uitleg over belangrijke termen, fabels en feiten en drie bijzondere ontwikkelingen.

Bij het woord diabetes kijkt niemand verschrikt op. Het is een bekende, vaak voorkomende, ziekte. Toch is het een moeilijke opgave om uit te leggen wat diabetes precies betekent. En welke vorm had je vader ook alweer?

Diabetes type 1 of type 2?

Diabetes is diabetes, toch? Nee, iemand met diabetes kan type 1 of type 2 hebben. En daar zitten grote verschillen tussen.

Diabetes type 2

We beginnen met diabetes type 2. Waarom? Deze vorm komt het meest voor: in Nederland bij zo’n 900 duizend mensen. En rond de 200 duizend hebben diabetes type 2 zonder het te weten. Nog een cijfertje: negentig procent van de mensen met diabetes heeft diabetes type 2. De oorzaak is bij de helft van de mensen nog onduidelijk. Deze vijf factoren vergroten de kans:

  • Weinig bewegen
  • Ongezond eten
  • Roken
  • Ouder worden
  • Erfelijkheid

Als je iets eet, stijgt je bloedglucosewaarde en maakt je lichaam insuline aan. Dit hormoon zorgt ervoor dat de glucose (een soort suiker) uit het voedsel wordt opgenomen in het lichaam. Het resultaat: lots and lots of energy! Een paar uur nadat je die pannenkoek of havermoutpap hebt gegeten, daalt de bloedglucosewaarde weer. Tenminste, als het goed is. Bij mensen met diabetes type 2 gebeurt dit namelijk niet: de glucose blijft in de bloedbaan rondzwemmen. Gebeurt dit keer op keer, dan raakt je lichaam ongevoelig voor insuline.

Heb je diabetes type 2 dan kun je insuline gaan spuiten, maar dit is niet altijd nodig. Het aanpassen van je leefstijl kan al wonderen doen. Meestal krijg je ook medicijnen om de bloedsuiker, bloeddruk en/of het cholesterol te verlagen.

Diabetes type 1

Deze vorm van diabetes is compleet anders en heeft vooral te maken met genetische aanleg. Je lichaam maakt door een foutje in het afweersysteem geen insuline meer aan. De cellen die normaal insuline aanmaken worden namelijk beschadigd door het eigen afweersysteem.

Wie deze vorm van diabetes heeft, moet gebruik maken van de insulinespuit of een insulinepompje. Een paar keer per dag moet je insuline injecteren om de bloedsuiker stabiel te houden. Ook moet dag in dag uit de bloedsuiker worden gemeten door middel van een vingerprik (soms tot acht keer per dag). Veel mensen hebben een haat-liefdeverhouding met de bloedglucosemeter. Het geeft aan hoeveel glucose er in je bloed zit, maar het is ook pijnlijk en kan beurse vingertoppen opleveren. Ook kunnen de vingertoppen gevoelloos worden.

Waar of niet waar?

Suiker eten en het ontstaan van diabetes gaan hand in hand

Diabetes wordt vaak in één adem genoemd met suikerziekte. De ziekte ontstaat toch door het eten van suiker? Wrong! Diabetes type 1 heeft sowieso niets te maken met het (iets te) enthousiast strooien met de suikerpot. Diabetes type 2 heeft wél te maken met ongezond eten en overgewicht, maar van alleen veel suiker eten krijg je niet zomaar diabetes. Iemand die veel suiker eet en hierdoor overgewicht heeft, heeft wel een grotere kans op diabetes type 2. Voorzichtig zijn met de suikerpot is dus wel verstandig.

Alleen dikke mensen krijgen diabetes

Nog zo’n misverstand. Overgewicht vergroot de kans op diabetes, maar ook slanke mensen kunnen diabetes krijgen. Tot die conclusie kwamen ook onderzoekers van het Erasmus MC. Zij stellen dat één op de drie Nederlanders diabetes type 2 krijgt. En bij mensen met een BMI van minder dan 25 is het risico op diabetes nog steeds één op vijf. Waarschijnlijk spelen onder andere erfelijke factoren en ongezonde voeding een rol. Ook voor deze ziekte geldt: je ziet het niet altijd aan de buitenkant!

Mensen met diabetes kunnen blijven sporten

Ja. Sterker nog, door te bewegen wordt het lichaam gevoeliger voor insuline. Hierdoor is de ziekte beter te regelen. Dat je niet op de bank hoeft te blijven zitten bewijzen topsporters met diabetes, zoals Michael Poot, Jan Arie van der Heijden en Valerie Magis. Het is wel belangrijk om de juiste voeding te eten voor, tijdens en na het sporten. Spuit je insuline, wees dan wel voorzichtig met intensieve sporten als marathonlopen.

Ook jongeren kunnen diabetes krijgen

Diabetes type 1 is naast astma de meest voorkomende chronische ziekte bij kinderen, aldus het Diabetes Fonds. Ook type 2 komt steeds vaker voor bij jongeren. De term ‘ouderdomsdiabetes’ kan dus definitief geschrapt worden uit de Dikke Van Dale. In Amerika zijn er ook kleuters met diabetes type 2.

3x groot nieuws

Door de jaren heen is de behandeling van en kennis over diabetes enorm gestegen. Gingen vroeger mensen dood aan de ziekte, nu wordt hard gewerkt aan het voorkomen en zelfs genezen van diabetes. Drie bijzondere ontwikkelingen:

Is diabetes type 2 om te keren?

Heb je diabetes type 2, dan verwacht je dat dit altijd aan je blijft plakken. De laatste jaren dringt een ander geluid door. Door een verandering van de leefstijl (gezond eten en voldoende bewegen) kun je de kans op diabetes type 2 met de helft verkleinen. In sommige gevallen kan de ziekte zelfs nog worden teruggedraaid. Zo wordt aangeraden om meer natuurlijke vetten en minder snel opneembare koolhydraten te eten.

Vroeger was diabetes type 2 vooral gericht op gewichtsverlies en caloriebeperking. Langzaamaan wordt duidelijk dat het gaat om wat we eten en niet om hoeveel. Of diabetes type 2 is terug te draaien hangt wel af van het stadium van de diabetes. En écht genezen zul je niet; je moet altijd oppassen met wat je eet.

Bloedsuiker meten zonder te prikken

Er wordt hard aan gewerkt: een manier om de bloedsuiker te meten zonder te prikken. Zo onderzoeken het Diabetes Fonds en TNO of dit kan op basis van licht. Heel simpel gezegd kijkt een apparaat naar allerlei factoren in het lichaam: het bloed, suikermoleculen en het weerkaatste licht. Op basis van deze gegevens wordt dit omgezet in een bloedsuikerwaarde. Het is nog in ontwikkeling, maar het is nu al een klein applaus waard. Voor veel mensen zal het een behoorlijke verademing zijn als ze niet meer dagelijks hoeven te prikken.

Diabetes type 1 te genezen?

Onderzoekers proberen uit te vogelen hoe diabetes type 1 kan worden genezen. Kat in het bakkie? Helaas niet. Toch wordt er steeds meer duidelijk over de werking van diabetes type 1, waardoor het makkelijker wordt om goede behandelingen en medicijnen te ontwerpen. Werd diabetes type 1 tot een paar jaar geleden omschreven als ongeneeslijk, inmiddels is dat niet meer zo. Verschillende therapieën en behandelingen die genezing een stuk dichterbij brengen, worden onderzocht. Zo banen onderzoekers zich langzaam een weg door het doolhof, met misschien wel een mooie eindbestemming.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

verbranden

Sneller vet verbranden? Dan is het goed om te bewegen op een lege maag

Meer belasting betalen voor suikerhoudende dranken blijkt effectief

Zo kun je de glycemische index toepassen op jouw dieet