Yoga: iedereen doet eraan maar waar komt het eigenlijk vandaan? – Bedrock
#sport - Sophie Witlox

Yoga: iedereen doet eraan maar waar komt het eigenlijk vandaan?

Een beknopte geschiedenis van de eeuwenoude traditie die vandaag de dag razend populair is

Sara Combs

Yoga wordt in Nederland tot een van de snelst groeiende sporten gerekend. Maar waarom is het nuttig om behalve yoga te doen ook de ontstaansgeschiedenis ervan te kennen? De hedendaagse yoga is een mix van vele traditionele yogavormen.

De beoefening van yoga is een hele oude, maar levende traditie. Het is nog altijd in ontwikkeling en daarom nog steeds zo relevant en toepasbaar. Een van de vele theorieën over yoga is dat het is voortgekomen uit de drang om één te worden met de natuur. Yogi’s en yogini’s ontdekten dat zij zich door meditatie beter konden afzonderen van de mensenwereld. In de natuur kwamen zij dieren, planten en bergen tegen en begonnen hun houdingen na te doen. Zo kwamen zij er onder andere achter dat je je rug heerlijk kunt stretchen door je uit te rekken als een hond. Zo’n 3000 jaar geleden zijn deze lichaamshoudingen voor het eerst vastgelegd op zegels in de Indus Vallei, gelegen in het noordwestelijke deel van India.

“De yogi’s van weleer ontdekten en ontwikkelden verschillende methodes en technieken om hindernissen als ‘het fysieke lichaam,”geluiden en andere afleiding om hen heen,’en ‘gedachtes en emoties’ teniet te doen. De Asana’s (fysieke houdingen) en Pranayama (ademhalingsoefeningen) zorgden ervoor dat het lichaam gezond, vitaal en flexibel werd,” legt Monica van Mangalam uit.

Bhagavad Gīta

Naar alle waarschijnlijkheid is rond de 5de eeuw voor Christus de Bhagavad Gīta voltooid. De Gītā is van oudsher een van de belangrijkste bronnen van de yogafilosofie, omdat zij de kern van zelfkennis bevat. Zelfkennis vormt tot de dag van vandaag het kloppend hart van yoga. In de Bhagavad Gita staat ook het idee van vrijheid centraal, dat bereikt kan worden door ons eigen pad te volgen en onze persoonlijk taak in het leven te vervullen. Haar leer is daarnaast in drie stelsels verdeeld, namelijk Karma (werk of handeling), Upasana (toewijding, devotie) en Jnana (kennis van de werkelijkheid). Deze stelsels vormen de spirituele basis van de yoga.

Yoga Sūtras of Patañjali

“Wie aan een doorgewinterde yogi of yogini vraagt waar zij aan denkt als je het onderwerp ‘yoga’ aansnijdt zal zij ongetwijfeld de Yoga Sūtras of Patañjali noemen” vertelt Daniella Vons (25), yogalerares in Amsterdam. “De Yoga-Sutras van Patanjali is een van de meest gezaghebbende en bruikbare boeken voor de yoga-beoefenaar. Daarom wordt Patanjali ook wel de ‘vader’ van de yoga genoemd.” Kort samengevat zijn deze sutra’s richtlijnen van normen en waarden over ‘hoe je zou moeten leven’. Asana’s, fysieke houdingen die inderdaad vaak vernoemd zijn naar dieren, zijn één van de acht richtlijnen. De anderen richten zich op mentaliteit en spiritualiteit.

De ‘moderne’ yoga zoals we die nu kennen focust zich vooral op het fysieke, maar de oefeningen op een matje hebben van oorsprong meer betekenis Daniella

Hatha Yoga Pradipika

Daarnaast is er ook nog de Hatha Yoga Pradipika, een document dat stamt uit de 15de eeuw. Volgens Daniella wordt dit op de dag van vandaag gezien als de heilige graal onder de geschriften over yoga. Hierin staat de zogenaamde Hatha yoga centraal, die grotendeels bestaat uit ademhalingsoefeningen en asana’s. Op deze fysieke stroming zijn later varianten gebaseerd die nu populair zijn; Bikram en Ashtanga Vinyasa vinden bijvoorbeeld hun roots in Hatha.

Tirumalai Krishnamacharya

Tirumalai Krishnamacharya wordt ook wel de Father of modern yoga genoemd. Eind 19de eeuw was hij dé man die Hatha yoga naar Amerika en Europa heeft gehaald. Sommigen beweren zelfs dat hij de yoga heeft ‘uitgevonden’ zoals we die nu kennen. “Yoga zit tussen een religie en een levenswijze in. Het is een ‘vrije’ levenstijl en vanaf het moment dat geloof aan macht en belang afnam in het Westen nam de interesse in yoga toe. Een misvatting over yoga is, is dat het bij uitstek hindoeïstisch is. Yoga vloeit niet voort uit een bepaald geloof maar gaat uit van een innerlijke goddelijkheid,” vertelt Daniella.

Swami Vivekananda

“Zoals veel mensen ben ik ooit met yoga begonnen in een sportschool en ging het in eerste instantie om het fysieke aspect”, vertelt Hellen van der Harten (53), die al 15 jaar regelmatig op de yoga-mat te vinden is. “Toen ik mij verder ging verdiepen kwam ik er achter dat een groot deel van yoga daar niet om draait. Ook ben ik mij gaan realiseren – door onder andere te lezen over Swami Vivekananda – hoe belangrijk het is om tevreden te zijn met de mogelijkheden die we hebben en dat het geluk niet zit in de hunkering naar meer en beter”, vult Hellen aan. Swami Vivekananda, is de eerste Indiër die in 1893 tijdens de World Congress of Religion yoga in de westerse wereld propageerde, maar had geen belangstelling voor asana’s. Hij beschouwde Hatha yoga zelfs als een inferieure vorm van yoga, die zich louter op uiterlijke aspecten richt.

"Wat we kunnen leren van de ‘oude’ yoga is het loslaten van het ego – Hellen"

Naslagwerk

Monica van Mangalam vertelt: “Twee andere Yogis die van grote betekenis zijn geweest voor de ontwikkeling van yoga in onze tijd zijn Swami Sivananda (1887-1963) en zijn leerling Swami Satyananda (1923-2009). Zij behoren allebei tot de Saraswati-lijn van sannyassins/monniken en hebben vele boeken geschreven over alle facetten van Yoga. Bijvoorbeeld het boek Asana, Pranayama, Mudra, Bandha van Swami Satyananda dat een soort naslagwerk/bijbel is geworden voor de meeste hedendaagse yogadocenten. Deze yoga vorm is gebaseerd op de Hatha/Raja-yoga, maar ook de Tantra-filosofie waarbij gebruik wordt gemaakt van Mantra’s Yantra’s en rituelen. Last but not least natuurlijk Parahamsa Yogananda (1893-1952), auteur van het boek ‘Autobiography of a Yogi’ uitgegeven in 1946. In 1920 bracht hij voor het eerst een bezoek aan America om zich uiteindelijk in Californië te vestigen. Hij en zijn boek zijn nog steeds een grote inspiratiebron voor velen en zijn leven is onlangs verfilmd.”

Jiddu Krishnamurti

Monique Kemps van Rooij (55) al ruim 13 jaar yogadocent, liet zich voornamelijk inspireren door Jiddu Krishnamurti. “Jezelf observeren zonder te oordelen; dit vind ik een van de belangrijkste lessen die hij mij heeft geleerd”. Krishnamurti was een invloedrijk leermeester en richtte zich voornamelijk op het spirituele aspect van yoga. Hij had een zeer originele visie op het leven, liefde, vrijheid, educatie, angst, meditatie en eenzaamheid. Zijn ideeën, die draaiden rond het individueel bewustzijn vrij van de geprogrammeerde filters van godsdienst en cultuur, trokken mensen aan zoals Albert Einstein en Charlie Chaplin.

Saswitha

Een van de belangrijkste personen die yoga in Nederland heeft geïntroduceerd, net na de Tweede Wereldoorlog, is Jan Rijks alias Saswitha. Saswitha was mogelijk de oprichter van de eerste yogaschool in Nederland. Hij ontwikkelde een yoga-stijl uit onder andere de Hatha yoga die hij aanpaste voor de Westerse mens. Uitgangspunt van deze aanpassingen waren de gejaagde levensstijl van de Westerlingen en het gegeven dat zij over het algemeen stijvere harken zijn dan de Oosterlingen.

Bottom line…

Door je in de ontstaansgeschiedenis te verdiepen kom je er dus achter wat yoga kan betekenen voor jou. Of je nou wilt werken aan je flexibiliteit of aan je innerlijke rust – Yoga is the perfect opportunity to be curious about who you are.

Meer van dit soort artikelen op je wall?
Like Bedrock!

Meer Bedrock

Gespot door de redactie: een healthy brunch en een magische running experience

Gespot door de redactie: hulpmiddelen om je goede voornemens écht vol te houden

Laten we vooral níet in het nu leven (en dankbaar zijn dat het niet hoeft)

Gespot door de redactie: een duurzame pop-up store, yoga als kerstcadeau en een crowdfunding voor geiten

Hoe yoga volgens de wetenschap een unieke kracht heeft waardoor je je leven kunt beteren

(Stoere) mannen doen aan yoga en dit is waarom jij dat ook zou moeten doen

Karaokeyoga: meezingen tijdens de downward facing dog